Vànăm 2017, anh đã “từ bỏ” nghiệp cầm bút để bắt đầu dấn thân vào con đường “khởinghiệp” và tham gia trong Cuộc thi Dự án khởi nghiệp với “starup”: Gốm Bàu TrúcNinh Thuận – gốm Chăm handmade, phân phối tại TP. HCM.

Vàdự án của anh đã lọt qua vòng bán kết tại TP.HCM để có mặt trong vòng chung kếtdiễn ra ngày 27 – 28/10 này tại DinhThống Nhất.

Các sản phẩm gốm Bàu Trúc của Huy trưng bày tại vòng bán kết cuộc thi DAKN (Ảnh: A. Tuấn)

Làphóng viên theo cuộc thi DAKN của BSA 3 năm nay, anh thấy cuộc thi này có gìlàm anh ấn tượng nhất?

AnhNguyễn Xuân Huy

Đólà số lượng dự án tăng mạnh qua các năm, lan ra nhiều tỉnh trong cả nước và đếnlần 3, tôi thấy “tỉ lệ chọi” đã rất cao. Về chất lượng thì mức độ ứng dụng côngnghệ ngày càng cao. Các dự án “làm thiệt”, chứ không chỉ là ý tưởng.

Sựkết nối giữa ban tổ chức, các doanh nghiệp, nhà đầu tư thiên thần với các dự ánsau cuộc thi rất tốt. Bên cạnh đó, tạo được mối liên kết giữa các thí sinh cảnước để tạo ra hệ sinh thái khởi nghiệp, chính người làm dự án hỗ trợ nhau, cókênh quảng bá miễn phí rất hay như Phiên chợ xanh tử tế…

Tậphuấn được nhiều chuyên đề về kiến thức khởi nghiệp cho người trẻ. Giúp họ, khilàm dự án, tránh được nhiều va vấp.

Ýtưởng khởi nghiệp về gốm Chăm anh có từ bao giờ. Nghe nói anh đã xin nghỉ làmbáo để tập trung cho việc này, anh có đắn đo lắm không?

Tôiđã nói về ý tưởng này cho bạn bè, người thân khá lâu, tôi lớn lên ở Ninh Thuận,tiếp xúc với cộng đồng người Chăm, đọc tài liệu về họ. Người Chăm là một dântộc lớn có tầm ảnh hưởng cho đến nay, ở một số mặt. Tôi đồng cảm, trân trọngngười Chăm, cứ như có một mối liên kết vô hình nào đó. Vậy là tôi dùng gốm BàuTrúc như một sản phẩm hữu hình, kể những câu chuyện, nét văn hóa Champa chocộng đồng Việt Nam và hi vọng có thể xa hơn, ngoài lãnh thổ VN.

Bêncạnh đó, tôi thấy xu hướng xã hội quay về những thứ mộc mạc. Họ ăn thức ănsạch, chấp nhận không mượt mà, bóng đẹp. Giá trị nguyên bản, mộc mạc, chân thật,…là những gì gốm Chăm sở hữu. Tôi chơi gốm Chăm từ thời sinh viên, tôi có học vềvăn học Ấn Độ, thấy được những khó khăn của bà con làm gốm Chăm và một số dấuhiệu đánh mất bản sắc của sản phẩm gốm Chăm,…

Từnăm 2016, tôi bắt đầu nghiên cứu thị trường, tài liệu, gặp nhiều người cóchuyên môn để xin góp ý. Để từ tháng 10/2016 đến nay, dự án được vận hành. Tôitận dụng phòng nhà mình ở Gò Vấp để làmkho, xin ké một không gian quán cà phê ở sau chợ Tân Định, quận 1 để làmshowroom miễn phí,… và dùng mạng xã hội facebook, fanpage facebook kể chuyện đểbán hàng, đẩy dự án đi từng bước vững chắc, tiết kiệm nhất.

Đếntháng 10/2017, tôi thấy đã đến lúc mình nên dành hết tâm sức phát triển dự án,vì sau 1 năm những gì làm được giúp tôi bạo gan tin rằng mình đã có hướng đitốt và có khả năng sống tốt với gốm như một nghề chính. Đương nhiên, tôi đã làmbáo hơn 10 năm, và sẽ viết như một niềm vui bên cạnh làm dự án.

GốmChăm người ta có thể mua được ở nhiều nơi, vậy sản phẩm của anh có những đặcđiểm gì nổi bật để người dùng thích?

Lúcđầu tôi lấy hàng có sẵn ở làng gốm theo cảm quan. Nhưng dần tôi không thể lựachọn được những mặt hàng sản xuất sẵn có đủ tiêu chí cho đối tượng có gu thưởngthức, có kiến thức. Vậy là tôi phải nghiên cứu thị trường, các dấu ấn văn hóađể câu chuyện của mình thêm phong phú,… như hoa Champa, Aumkara, chữ viết Chăm…câu chuyện của các sản phẩm tôi sinh động hơn, hấp dẫn hơn, khiến cho kháchhàng có cảm xúc.

Tôimạnh dạn thử nghiệm những sản phẩm tâm linh của Thiên Chúa Giáo hay Phật Giáobằng chất liệu gốm Bàu Trúc thông qua bàn tay tài hoa của nghệ nhân Chăm. Đó lànhững dấu ấn riêng, rất ít người làm, nếu không muốn nói là chưa ai làm.

Riêngdòng sản phẩm bình hoa, thì trước đến nay, do nung non, gốm Chăm không đựngđược nước. Tôi bán bình bị ngấm nước, một thời gian, nảy sinh nhu cầu phảichống thấm để có thêm khách. Tôi thử nghiệm để tìm ra lớp chống thấm trong suốtbên trong bình giúp bình có thể đựng được nước cắm được hoa tươi. Từ đó, thịtrường rộng mở, khách hàng đón nhận nhiều hơn.

Anh Huy giới thiệu sản phẩm của mình với khách hàng quan tâm (Ảnh: Trần Quỳnh)

Vậyviệc nghiên cứu để đựng được nước này anh làm trong bao lâu?

3tháng, tối nào cũng thức đến 2 giờ sáng, đổ keo nước từ bình này sang bìnhkhác. Thử nhiều loại hỗn hợp. Phòng tôi trở thành phòng thí nghiệm. Thất bạinhiều lần, muốn bỏ. Nhưng có 1 số anh em hiểu, động viên nên cuối cùng cũng tìmra được giải pháp tối ưu nhất.

Anhkhông sản xuất trực tiếp mà làm việc với những nghệ nhân làm gốm ở Ninh Thuận? Vậycuộc sống từ nghề của họ ra sao khi hợp tác với anh?

Trongdự án này, yếu tố con người là cực kỳ quan trọng. Vì đây là sản phẩm handmade.Nếu mình và nghệ nhân có mối quan hệ tốt, sản phẩm sẽ chỉn chu hơn. Rất may, bàcon Chăm rất mến tôi khi biết tôi có tâm huyết. Họ động viên tôi và cố gắngthực hiện hết ý đồ của tôi trong sản phẩm. Tuy vậy, đôi khi họ cũng làm rất cảmhứng hoặc số lượng hàng nhiều, đôi khi họ quên tỉ lệ, thậm chí quên cả kiểudáng sản phẩm tôi đặt. Tôi đã phải rõ ràng đến từng chi tiết và giấy trắng mựcđen từng sản phẩm với họ. Bởi vậy, những ngày tôi về đặt hàng, tôi phải yêu cầugia đình nghệ nhân cắt cử người nghe tôi mô tả, viết yêu cầu cụ thể, có khiphải mất cả ngày.

Khinghe sản phẩm nào được thị trường đón nhận, khách hàng khen, họ cũng rất vui.Bên cạnh đó, tôi cũng thường xuyên trao đổi với họ qua Zalo. Có sử dụng Zalo làđiều tôi đặt vấn đề với họ khi bắt đầu cộng tác.

Chođến nay gốm của anh bán được tại những đâu? khách hàng nhận xét như thế nào vềsản phẩm của mình?

Nhờ mạng xã hội, tôi đã bán nhiều nơi trong cả nước như Đà Nẵng, Hà Nội, NhaTrang, Sài Gòn, Tây Ninh, Cần Thơ, Gia Lai, Lâm Đồng,… Bên cạnh đó, tôi bán lẻđược cho Việt kiều, người nước ngoài, du học sinh theo diện xách tay đến cácnước: Đức, Úc, Mỹ, Singapore, Campuchia, Nhật. Người nước ngoài khi nhận hànghọ rất thích vì họ trân trọng hàng handmade, có giá trị tinh thần. Gốm Bàu Trúcmộc mạc hoàn toàn, khó bị nhầm lẫn với gốm Trung Quốc. Vừa nhìn gốm Chăm, họ đãgọi tên được ngay là hàng handmade của Việt Nam.

Phầnlớn khách của tôi sau khi mua hàng thì trở thành bạn. Nhiều người giỏi, đã gópý, giúp đỡ tôi về kiến thức, tư vấn ý tưởng sản phẩm. Khi tôi thuyết phục bà xãnghỉ ăn lương ở tòa soạn báo, tôi chỉ nói đơn giản, đây là đam mê và tôi nămnay đã 33 tuổi, chỉ còn sức chạy ngoài đường vài năm nữa thôi. Vợ tôi hiểu ravà không phản đối.

GốmChăm nổi tiếng như thế hiện nay ở Việt Nam và khu vực có còn nhiều không?

Tôi biết trước đây, có một số nơi ở Việt Nam có cách làm gốm tương tự, chẳnghạn ở Tây Nguyên. Nhưng dần cách làm đó cũng mai một, không ai còn làm. Điểmkhác biệt của gốm Bàu Trúc là sự khác biệt chất đất đó (chỉ có) ở Ninh Thuận, đôibàn tay tài hoa, văn hóa – tinh thầnChăm trong từng sản phẩm.

ỞĐông Nam Á, tôi biết ở Indonesia người ta còn 1 làng giữ được cách làm gốmtruyền thống như Bàu Trúc.

Điềumong mỏi nhất của anh khi đến với cuộc thi DAKN của Trung tâm BSA là gì?

Thứnhất là quảng bá cho nhiều người biết hơn. Thứ 2, biết đâu tìm được người cótâm, có tầm cùng tôi phát triển dự án. Vì tôi có gặp nhiều người có ý định kếthợp, nhưng tôi chưa đồng ý vì tôi phải ngồi cà phê với họ xem họ đến với dự ánvì “động cơ” gì (Cười). Nếu sau tiếp xúc, tôi cảm giá họ chỉ vì tiền, lợi nhuậnthì tôi nói ngay rằng, không nên đi làm vì có nhiều cái kiếm tiền nhanh và khảnăng mang lại lợi nhuận lớn hơn.

Xin cám ơn Anh! Chúc anh thành công với dự án của mình.

Trần Quỳnh (thực hiện)