So với các nước trong khu vực, năng suất lao động của người Việt rất thấp. Lao động Việt Nam chỉ tạo ra được 3,4 USD/giờ, chỉ bằng 1/16 so với Singapore với 49,5 USD/giờ,  bằng ½ so với Philippines (6,9 USD/giờ) và chỉ hơn mỗi Campuchia (1,8 USD/giờ). Đây là nỗi ám ảnh, là rào cản và gây tác động không nhỏ tới sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Chia sẻ này được các chuyên gia khẳng định tại Hội thảo “Nâng cao cạnh tranh của nền kinh tế: Thực trạng, tiềm năng và thách thức”, do Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam (VCCI) và Trường Đại học Kinh tế – Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức vào sáng 9/11 tại TP.HCM. Hội thảo thu hút gần 70 giáo sư, tiến sĩ, các nhà khoa học tham gia.

Toàn cảnh Hội thảo “Nâng cao cạnh tranh của nền kinh tế: Thực trạng, tiềm năng và thách thức”

Theo các chuyên gia, trong bối cạnh hiện nay thì Năng lực cạnh tranh (NLCT)của nền kinh tế đang là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Một trong những nhiệm vụ cơ bản, trọng yếu, có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế VN, đó là “Năng suất lao động”.

Về nội hàm, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận rằng, so với các nước trong khu vực, năng suất lao động toàn xã hội của người Việt Nam còn thấp, chỉ hơn được Campuchia. Nếu tính năng suất lao động theo giờ công, trong năm 2012, một giờ lao động của Singapore tạo ra được 49,5 USD giá trị gia tăng, trong khi đó, lao động Việt Nam chỉ tạo ra được 3,4 USD, chỉ bằng 1/16 so với Singapore. So với Philippines thì năng suất lao động của Việt Nam chỉ bằng ½ (Philippines 6,9 USD/giờ)

Theo PGS.TS Trần Mai Ưo71c – Trường ĐH Ngân Hàng TP.HCM “Năng suất lao động là một trong những yếu tố lõi để nâng cao cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam

Năng suất lao động thấp là nỗi ám ảnh, là rào cản trong việc phát triển của rất nhiều ngành, lĩnh vực, các doanh nghiệp. Đây là một trong những yếu tố quan trọng tác động tới sức cạnh tranh của doanh nghiệp và của nền kinh tế.

Có 8 nguyên nhân chính dẫn đến năng suất lao động thấp

  • Phần lớn dựa vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ khu vực nông nghiệp sang lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ mà chưa tập trung, đi sâu vào sự cải thiện năng suất lao động trong nội tại từng ngành kinh tế.
  • Trong thời gian khá dài, chúng ta vẫn chủ yếu dựa vào lao động giá rẻ với mức độ, trình độ đào tạo hạn chế.
  • Kỷ luật lao động của một bộ phận người lao động vần còn hạn chế.
  • Chính sách tiền lương và chế độ đại ngộ cho người lao động chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.
  • Các ngành công nghiệ, dịch vụ, nhất là những ngành dịch vụ mũi nhọn như tài chính, tín dụng, du lịch còn chiếm tỷ trọng thấp.
  • Công nghệ và sáng tạo vẫn là lĩnh vực có xếp hạng thấp trong sơ đồ canh tranh quốc gia của Việt Nam.
  • Năng lực quản lý, quản trị doanh nghiệp còn hạn chế. Còn một số điểm nghẽn về cải cách thể chế và thủ tục hành chính.
  • Cuối cùng, trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, không có chuyển dịch nguồn lực từ kinh tế nhà nước sang kinh tế tư nhân, từ khu vực kinh tế kém hiệu quả sang khu vực kinh tế có hiệu quả cao hơn.
Tiến sĩ Huỳnh Thế Du, Trường ĐH Fulbright Việt Nam: Muốn nâng cao Năng lực cạnh tranh cần phân cấp ngân sách và năng lực cạnh tranh quốc gia phù hợp

Đâu là giải pháp?

Trước thực trạng năng suất lao động thấp như hiện nay, các chuyên gia đã đề xuất một số giải pháp cải thiện. Trong đó, tăng cuờng liên kết doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI để nâng cao năng suất lao động, tiếp cận thị trường toàn cầu là một trong những giải pháp. Bên cạnh đó là cần học tập mô hình của Nhật Bản trong việc xúc tiến nghiên cứu để thành lập các ngân hàng, quỹ hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp tư nhân nhập khẩu công nghệ, phát minh, sáng chế để đưa vào ứng dụng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tiếp đến là Chính phủ cần đưa ra những chính sách hỗ trợ hiệu quả, lựa chọn lĩnh vực, đối tượng ưu tiên cũng như thẩm định kỹ lượng các dự án vay vốn. Ngoài ra, cần phát triển mạnh các doanh nghiệp nông nghiệp, nâng cao hiệu quả, vị thế trong chuỗi giá trị. Trong nông nghiệp, năng suất cao thôi chưa đủ mà cần chú trọng phát triển về chất lượng cao để gia tăng giá tị của nền kinh tế. Và cuối cùng là cần thích ứng với sự thay đổi. Các nhà hoạch định và đội ngũ thực hiện chính sách phải có năng lực tốt, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn để đáp ứng được các yêu cầu, nhiệm vụ trong bối cảnh hội nhập.

Tại hội thảo, Hội DN HVNCLC cho rằng, muốn nâng cao năng lực cạnh tranh thì điều đầu tiên là sản phẩm phải đảm bảo chuẩn chất; Cần coi trọng các giá trị gia tăng dù cho đó là sản phẩm nông nghiệp hay công nghiệp; Phải chú trọng đến phát triển công nghệ và nhất là hỗ trợ doanh nghiệp thương mại hóa sản phẩm thông qua chương trình kết nối cung – cầu…Doanh nghiệp Thái Lan luôn đi trước doanh nghiệp Việt phải đến 50 năm về năng lực cạnh tranh. Chính phủ họ bồng bế, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp rất tốt, nhưng doanh nghiệp Việt thì không có được sự hỗ trợ.

Bà Vũ Kim Hạnh (bìa phải) – Chủ Tịch Hội DN HVNCLC chia sẻ tại Hội thảo
Tiến sĩ Huỳnh Thế Du, Trường ĐH Fulbright Việt Nam chia sẻ tại hội thảo
PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, Hiệu trưởng trường ĐH Kinh tế – Luật chia sẻ về việc nâng cao năng lực cạnh tranh tại hội thảo
PGS.TS Vương Đức Hoàng Quân, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho rằng, cần thúc đẩy đổi mới sáng tạo để nâng cao năng lực cạnh tranh

 

 

Bài & ảnh: Anh Tuấn