Mưa lũ khốc liệt chỉ hai hôm nayđã phá tan hoang đường sá, nhà cửa tại huyện Quản Bạ, Hà Giang. Quản Bạ là cửangõ của vùng Công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn, nơi có nhiềuloại lâm sản quý cùng các dược liệu quý hiếm như: thảo quả, sa nhân, nấm hương,tam thất, ấu tẩu, hương thảo, giảo cổ lam, đỗ trọng.

Khác biệttừ… tài nguyên bản địa

Trên cổng trời Quản Bạ có một cửahàng bán các sản phẩm thảo dược của các hợp tác xã trong huyện, do chàng traidân tộc Lý Tà Giàng lập ra (đoạt giải khuyến khích cuộc thi khởi nghiệp 2017 doBSA tổ chức). Tổ chức sản xuất, phát triển sản phẩm mới, bao tiêu và đem sản phẩmđi bán khắp nơi trong nước, cửa hàng của Lý làm ăn ổn định. Tin mới nhất là cửahàng có thiệt hại, nhưng tạm thời vẫn vững.Ông trời chưa làm gì, nhưng thị trườnglại luôn là nỗi lo.

Còn chocolate Âu Lạc của hai vợchồng Mỹ – Việt là một cách len vào thị trường ngách rất cam go mà đáng công.Chị Hồ Nguyên Thảo kể: đầu năm 2015 đính hôn với chàng trai Mỹ và đưa nhau đidu lịch ở Nepal. Gặp ngay trận động đất kinh hoàng khiến hơn 10.000 người chếtngày 25.4.2015. Quyết định quay về Việt Nam, sống ở Hội An và tìm một việc gìđó để kiếm tiền. Chồng là Ronald Henry Romanowicz, đầu bếp của một số nhà hàng ởquê hương anh – New York. Những năm 1990, Ronald từng nấu ăn cho MichaelJackson trong những chuyến lưu diễn. Lúc đầu định mở nhà hàng nhưng rồi nghe mấyngười bạn nói về cacao Việt Nam, về chocolate Marou, anh quyết định dành tất cảthời gian tìm hiểu về các vùng trồng cacao ở Việt Nam và các thương hiệu Marou,Belvie, Alluvia… Anh nói: cacao Việt Nam đang rất hot trong giới làmchocolate thế giới. Rồi anh bắt đầu lên kế hoạch chi tiết cho việc thành lậpcông ty; mua máy móc; thiết kế, in ấn bao bì. Tôi vay tiền gia đình, mang sổ đỏnhà cầm ngân hàng lấy tiền mua hạt, mua máy móc… Bao nhiêu tiền bạc dành dụm được,hai đứa rót vào Au Lac Chocolate Maker.

Thật không biết làm sao để tả hếtnhững gian nan, bao nhiêu mồ hôi, nước mắt từ ngày quyết định khởi nghiệp vớichocolate. Những lúc khó khăn nhất, tôi vẫn tâm niệm công thức của thành cônglà… không được bỏ cuộc.Chồng tôi quyết tâm vậy, nhưng cũng không rành máy móc,đụng cái nào trục trặc cái đó, rồi quá nhiều thủ tục giấy tờ… cũng khiến ảnh muốnbuông bỏ. Một tuần trước khi ra đời mẻ chocolate tuyệt đẹp đầu tiên, ảnh than:“Tụi mình cần có một cái hạn cuối để quyết định bao giờ thì mình dừng lại. Vìcái máy cân bằng nhiệt độ (Tempering machine) lại hỏng rồi”… Tôi nghe mà pháthoảng, vì chợt nghĩ về đống nợ mà cả hai đứa đã quậy ra.

Vì vậy có thể nói, tôi chọn làmchocolate trước tiên là vì tình yêu với Ronald; muốn sống một cuộc đời đáng sống;muốn chiến thắng chính bản thân mình, và muốn mang lại một tương lai tươi sánghơn cho con gái nhỏ. Và trên tất cả, tôi là người Việt Nam. Tôi muốn mình có đượcniềm tự hào về một loại sản phẩm Việt Nam chất lượng cao, một thương hiệu thuầnViệt, sử dụng hoàn toàn nguyên liệu từ Việt Nam, được bạn bè thế giới ưa chuộng.

Trong dải sản phẩm của Âu Lạc,hot nhất là chocolate vị tiêu Amót, Nguyên Thảo giới thiệu. Chọn loại tiêu này,một nguyên liệu lạ của đồng bào Cơ Tu huyện Tây Giang, Quảng Nam là một may mắnbất ngờ khi chúng tôi tham dự hội chợ văn hoá của đồng bào Cơ Tu ở Hội An. Tạiđó, bà con bày bán sản vật của địa phương. Lần đầu tiên nếm thử tiêu Amót – mùivị choáng ngợp đánh thức mọi giác quan, đã hấp dẫn chúng tôi quyết định làm thử.TiêuAmót có thân là cây gỗ, mọc ở trong rừng sâu, cho quả vào khoảng tháng 9 – 10.Quả tiêu rừng có vị cay nhẹ, cùng với mùi thơm của sả và lá chanh, đã làm nênhương vị rất đặc trưng. Cái hay là mối mọt không thể ăn được, để đến bao lâu vẫncòn nguyên hương vị.

Chocolate Âu Lạc sản xuất thủcông, chỉ tập trung ưu tiên phát triển về chất lượng.Thực tế là sau sự thành côngcủa chocolate Marou, giới chuyên gia quốc tế đã thực sự quan tâm đến chất lượngvượt trội của hạt cacao Việt Nam.Nhiều công ty chocolate danh tiếng của thế giớimuốn làm sản phẩm từ hạt cacao Việt Nam.

Trong nghề làm chocolate thì sựkhác biệt giữa các thương hiệu nằm ở kỹ thuật sản xuất, tỷ lệ lên men của hạtcacao mà họ lựa chọn sử dụng.Hương vị khác biệt khi được trồng ở từng vùng đấtkhác nhau, và yếu tố không kém phần quan trọng là khẩu vị riêng biệt của cácnhà chế biến chocolate.

Cần hỗ trợđể phát triển bền vững

Nguyên Thảo và chồng biết tại Mỹcó đến 250 công ty làm chocolate thủ công như Âu Lạc của cô.Họ nghĩ đến mộtvùng nguyên liệu rộng lớn và hệ thống cung ứng, hậu cần cho các nhà sản xuất.Hiệnthời, cacao Bến Tre làm ra vẫn thừa ế, trong khi nhu cầu lớn đến vậy.

Rõ ràng, cần có một hệ thống đáp ứng các yêu cầu có thật này.

Còn chàng trai Lý Tà Giàng biếtcách tập hợp sản phẩm lại mang đi bán, là giải quyết đầu ra cho các hợp tác xảrải rác huyện Quản Bạ. Nhưng thị trường ở đâu, ai giúp họ tiếp thị, thay đổibao bì, phát triển thương hiệu? Các doanh nghiệp khởi nghiệp nhỏ đang cần hỗ trợ,quan trọng nhất là thông tin về thị trường: xu hướng tiêu dùng mới, sản phẩm mới,bao bì mới, và cần được tư vấn về công nghệ mới. Trên toàn chuỗi giá trị, họ sởhữu năng lực cốt lõi là phát hiện được nguyên liệu quý, phương pháp chế biếnthành sản phẩm quý.

Vậy, việc cập nhật thông tin, giúp họ tiếp thị, xây dựngthương hiệu (trong đó, rất cần thiết kế bao bì đẹp, hiện đại và bán hàng trong,ngoài nước). Công nghiệp 4.0 còn có thể mang lại cho các nhà khởi nghiệp địaphương những hợp đồng lớn khi các công ty khởi nghiệp thế giới ở lĩnh vực sinhhọc, y học, thực phẩm chế biến, chức năng, đang tìm ra những công thức chế biếncó giá trị gia tăng thật cao và đang cần tìm nguyên liệu. Đó chính là công việcmà các cơ quan hỗ trợ khởi nghiệp nên làm, thay vì khua chiêng reo hò cổ vũ theophong trào, thật vô nghĩa và vô ích.

Mới đây, có một cô bạn ở Sydney, Úc làm chocolate, cô ấy nhờ vợ chồng tôi mua giùm hạt cacao của Bến Tre gửi sang để làm thử và tỏ ra vô cùng thích thú với hương vị mà hạt cacao Bến Tre mang lại. Điều này cũng làm cho chúng tôi suy nghĩ về việc sẽ tìm đường xuất ngoại cho hạt cacao Việt Nam đi các nước, đặc biệt là Mỹ, vì ở đó có đến 250 công ty Craft Chocolate như Âu Lạc hay Marou.

Viết bởi BSA