Ngày 20/8, thời hạn cuối cùng để các bạn khởi nghiệp nộp bài tham gia cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 4 đã kết thúc.

Chỉ còn ít ngày nữa, kết quả những dự án, ý tưởng lọt vào vòng bán kết sẽ được công bố. Tham gia cuộc thi là cơ hội để các chủ dự án quảng bá hình ảnh, sản phẩm, dịch vụ, giúp những người khởi nghiệp có được sự tương tác tốt với các chuyên gia – những người giàu kiến thức. Dưới đây là một số lưu ý dành cho các thí sinh tham gia thuyết trình tại Bán kết và Chung kết.

Cần có nhiều minh chứng để thuyết phục ban giám khảo

Theo thành viên ban giám khảo cuộc thi Dự án khởi nghiệp trong 3 mùa thi từ 2015 đến 2017, mỗi thí sinh tham gia thi sẽ có thời gian 3 phút trình bày, 7 phút còn lại dành trả lời câu hỏi, thuyết phục ban giám khảo.

Với quỹ thời gian hạn hẹp đó, các chủ dự án phải xác định vấn đề tại sao lại có ý định kinh doanh? Vấn đề xuất phát từ thị trường, những vướng mắc của khách hàng mà mình phát hiện được là gì. Từ đó, các chủ dự án khởi nghiệp đưa ra giải pháp, giá trị có thể cung cấp.

Lý Tà Giàng, thí sinh đoạt giải khuyến khích cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 2 năm 2017 tham gia phần thi thuyết trình ở Chung kết

Vì khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa nên người dự thi cần tìm ra những điểm đổi mới sáng tạo, về mặt giá trị mới của sản phẩm. Những dự án nào có giá trị càng mới càng tốt, đó có thể là sản phẩm, dịch vụ, thị trường, khách hàng hay mô hình kinh doanh mới… Những dự án có sự đổi mới mới đều được ban giám khảo quan tâm và đánh giá cao.

Trong phần trình bày cũng như thuyết phục ban giám khảo, thí sinh cần chứng minh chất lượng, giá bán phù hợp, các ưu thế, năng lực và quan trọng nhất là những giá trị mang lại. Chủ dự án phải ước tính được sản phẩm bán ở thị trường nào, dung lượng thị trường ra sao…

Thí dụ, trong một năm, dự án phát triển thị trường như thế nào, doanh số đạt được bao nhiêu, kênh bán hàng… Theo đánh giá của các chuyên gia, những người khởi nghiệp không có kênh phân phối, kênh bán hàng, kênh tiếp thị chắc chắn không thực hiện được.

Khi nói về chiến lược giá, thí sinh cần phân tích xu hướng thị trường để chứng minh được cách khai thác thị trường tập trung (thị trường lớn hay thị trường ngách). Ngoài ra cần cho biết giá bán như thế nào, các phân khúc khách hàng cao, trung bình hay thấp.

Dự án Nhang sinh học sản xuất từ cây Quao nước ở Bến Tre có 3 thành viên tham gia
Dự án Phát triển các sản phẩm từ rừng Bắc Kạn của Hà Huy Tuấn và 2 thanh niên địa phương phối hợp với nhau trong phần thuyết tình tại Bán kết cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 3
Vợ chồng Nguyễn Văn Nửa, Đồng Tháp cùng tham gia thuyết trình bài thi về dự án Nuôi và chế biến các sản phẩm từ ếch (Khô ếch, chà bông ếch)

Các chuyên gia nghiên cứu khởi nghiệp, những người khởi nghiệp thành công đều đúc kết rằng: Muốn thành công, không nên khởi nghiệp một mình mà cần có ít nhất là 3 thành viên. Do đó, ở cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 4 này, tính đồng đội luôn được đánh giá cao. Nếu thí sinh có một đội nhóm, thì các thành viên nên trình bày cùng nhau hoặc cử 1 người đại diện, số còn lại đứng cạnh và có nhiệm vụ hỗ trợ trả lời ban giám khảo. Đặc biệt, không quên chứng minh các đồng đội, mỗi người có được khả năng, năng khiếu khác nhau để ban giám khảo thấy được tính khả thi trong việc thực hiện dự án.

Kế hoạch tài chính. Đây là vấn đề khó của khởi nghiệp. Những người giỏi thì cần tính toán dòng tiền để doanh nghiệp hoạt động trong 3 năm tới hoặc ít nhất là 1 năm. Vốn được đầu tư như thế nào, các chi phí hoạt động, nguồn tiền thu được hàng tháng từ đâu, lời lỗ ra sao đều phải tính toán kỹ lượng. Nếu kêu gọi nhà đầu tư thiên thần thì dự án phải chứng minh được việc sử dụng vốn vào đúng mục đích gì (đầu tư sản xuất, trang trải cho việc tiếp thị, mở kênh phân phối)…

Thí sinh phải chứng minh được rằng, nếu không huy động được nhà đầu tư thì họ sẽ có cách huy động được nguồn tiền khác. Rất nhiều bạn khởi nghiệp ngồi chờ nguồn tiền đầu tư nhưng không có, vậy thì lấy gì để phát triển dự án, phát triển sản phẩm, dịch vụ?

Một yếu tố rất quan trọng là người dự thi phải chứng minh tại sao nhà đầu tư, ban giám khảo phải chọn dự án của mình. Dự án mang được lợi ích gì cho họ. Cổ tức được tính ra sao, lợi nhuận 1 năm được bao nhiêu. Khi nào thì nhà đầu tư thoái vốn được, họ đầu tư 1 năm hay có sự gắn kết lâu dài. Người thuyết trình cần kể ra những thành tựu, những cột mốc đạt được.

Thí dụ, dự án được triển khai trong 1 năm vừa qua, sản phẩm đã được sản xuất và đưa ra thị trường. Doanh số đoạt được bao nhiêu, mở được hệ thống đại ý ở những khu vực nào…

Nguyễn Văn Tuấn – Bắc Kạn, người đoạt giải nhì mùa thứ 3 với dự án Máy nông nghiệp đa năng. Trong phần thuyết trình và trả lời câu hỏi của BGK, dự án này luôn có người hỗ trợ, giúp minh họa máy móc, thiết bị bằng hình ảnh

Một bí quyết giúp phần thuyết trình thành công đó là việc tận dụng các phương tiện hỗ trợ như video clip ngắn từ 1 đến 2 phút để minh họa. Clip ngắn gọn và giúp người khác dễ hiểu. Do đó các bạn cần sử dụng thêm hình ảnh, âm thanh, các hiệu ứng graphic… để diễn giải.

Những tiêu chí đánh giá bài thi

Điều dầu tiên nhận được sự quan tâm, đánh giá cao của ban giám khảo ở cuộc thi này là tính đổi mới, sự sáng tạo, có ứng dụng công nghệ mới trong ý tưởng kinh doanh. Sự đổi mới, tính sáng tạo nằm ở công nghệ, mô hình kinh doanh hay khách hàng…

Tiêu chí thứ 2 là tính hoàn chỉnh của dự án. Dự án có nội dung trình bày rõ ràng, củ thể các vấn đề như mục tiêu, giá trị cốt lõi, sản phẩm, định hướng thị trường, kế hoạch kinh doanh bán hàng, marketing, chuỗi cung ứng, giải pháp quản trị nguồn lực vận hành… Hình thức trình bày khoa học, có cơ sở thông tin hỗ trợ và chứng minh.

Sản phẩm trưng bày tại cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 3 – năm 2017
Sản phầm gia vị nấu bún bò huế của Nguyễn Thị Hằng, Thừa Thiên Huế trưng bày tại vòng chung kết cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 3 – năm 2017
Các dự án tham gia cần có sản phẩm thực tế để trưng bày tại bán kết và chung kết. Trước khi vào cuộc thi, BGK sẽ tham quan, tìm hiểu và đánh giá sản phẩm thực tế, từ đó đưa ra những câu hỏi dành cho thí sinh trong phần thi của họ.

Tiêu chí thứ 3 là dự án nào chứng minh được giá trị tạo ra cho cộng đồng, cho xã hội cũng nhận thêm được điểm số. Trong những mùa thi vừa qua, rất nhiều sản phẩm đoạt giải cao nhờ tính cộng đồng.

Nhiều chủ dự án chứng minh được rằng việc phát triển sản phẩm của họ đồng nghĩa với việc tạo được nhiều công ăn việc làm cho người dân địa phương. Dự án chứng minh được sự bền vững vì đóng góp tích cực trong việc bảo vệ môi trường, giáo dục cộng đồng về trách nhiệm xã hội.

Tiêu chí thứ 4 là thị trường. Mô hình mang tính khả thi khi sản phẩm được sản xuất và thương mại hóa thành công. Những sản phẩm nào đo được từ doanh số chạy thử trong vài tháng, lớn hơn là vài năm sẽ được đánh giá khá cao về tính khả thi. Bởi vì điều này chứng minh được dòng tiền, chứng minh được lợi nhuận.

Trả lời rành rọt, súc tích và thái độ bình tĩnh là một trong những yếu tố giúp Lê Thị Hiền – Chủ dự án than không khói (TP.HCM) giành ngôi vị quán quân mùa thi 2017

Cuối cùng, ban giám khảo quan tâm đến thái độ, sự tự tin, sử dụng tốt các công cụ hỗ trợ trong quá trình trình bày như video, mô hình mẫu… Có những giám khảo đếu là chuyên gia trong nông nghiệp, công nghệ, chuyên gia thị trường… nên họ biết rõ thí sinh nào trình bày trả lời sát thực tế hay không.

Cuộc thi Dự án khởi nghiệp nông nghiệp – lần 4, do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trỡ doanh nghiệp, Hội DN HVNCLC tổ chức với sự đồng hành của Tập đoàn Trung Nguyên, Công ty Cổ phần tập đoàn Thiên Long, Công ty Cổ phần Vinamit và các đối tác chiến lược tổ chức. Cuộc thi nhằm tạo sân chơi cho những người khởi nghiệp, giúp bổ sung những kiến thức, kỹ năng trong việc xây dựng và phát triển, hoàn thiện dự án. Từ năm 2015 đến 2017, cuộc thi đã thu hút gần 300 dự án, ý tưởng khởi nghiệp từ khắp các tỉnh, thành trên cả nước tham gia.

Cuộc thi có sự đồng hành của nhiều doanh nghiệp đạt danh hiệu HVNCLC do người tiêu dùng bình chọn.      

Bài & ảnh: Anh Tuấn