Trước khi có mạng xã hội và sự kết nối toàn cầu, ở ViệtNam, người ta chỉ biết Fahasa là hệ thống nhà sách có sức chứa lớn nhất với gần2.000 đầu sách ở mỗi cửa hàng. Ngày nay, trang web bán hàng trực tuyến Amazonvới hơn 200.000 đầu sách đã trở thành địa chỉ tìm kiếm toàn cầu nhờ công nghệsố hóa.

Airbnb, trang web kiếm tỷ USD bằng cách cung cấp thôngtin kết nối những người có phòng, nhà, biệt thự trống trên toàn cầu với ngườiđi du lịch cần thuê chỗ ở. Dịch vụ kết nối người dùng và người lái xe một cáchnhanh chóng, tiện lợi GrabTaxi vừa ra đời đã trở thành dịch vụ thu hút khách vàgây tranh cãi trên toàn cầu.

Với tính năng kết nối không giới hạn, kỹ thuật công nghệcũng đã được ứng dụng trong lĩnh vực quản trị nhân sự theo hướng mở, giúp tinhgiản nhân sự, nhờ đó giảm chi phí, đồng thời phát huy mạnh mẽ hiệu quả của tínhminh bạch thông tin.

“Sa thải lãnh đạo”

Mô hình quản trị mở sẽ điều hành DN giống với cách vậnhành một mạng xã hội, trong đó, mỗi nhân viên là một người chơi. Tiêu chí vậnhành gồm bốn yếu tố: minh bạch thông tin, xác lập mục tiêu chung của toàn côngty, thừa nhận và đối diện với mọi cảm xúc, thậm chí là cảm xúc tiêu cực củađồng nghiệp, và cuối cùng là lắng nghe lời khuyên từ đồng nghiệp.

Mỗi nhân viên tự chọn một số người hướng dẫn trực tuyếntrên mạng nội bộ. Khi cần tham vấn các vấn đề có liên quan đến công việc thìtrao đổi với những người hướng dẫn. Người hướng dẫn có nhiều nhân viên xin thamvấn là người tạo được sự tin cậy, uy tín và có khả năng được đề đạt vào vị trílãnh đạo.

Tiêu chí minh bạch tuyệt đối này cấp cho tất cả nhânviên quyền được tiếp cận thông tin không giới hạn. Nhân viên sau đó tự đề racác mục tiêu công việc, thời gian làm việc và mức lương cũng như được quyềntrao đổi không giới hạn về các vấn đề xoay quanh công việc. Mô hình mở vì thếđược đánh giá cao nhờ luôn khuyến khích nhân viên chủ động trong công việc. Chủđộng trong bất cứ tình huống nào cũng được xem là yếu tố tích cực thúc đẩy sựphát triển.

Phát biểu tại hội thảo “Kinh nghiệm phát triển môhình quản trị công ty mở trong nền kinh tế tri thức” do Trung tâm Nghiêncứu kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) tổ chức, TS. Hà Dương Đức, Giám đốcCông ty Xuất khẩu phần mềm tin học Officience, cho biết: “Sa thải lãnhđạo” là châm ngôn quản trị của ông và toàn thể nhân viên Officience.

Quản trị mở khắc phục những hạn chế đặc trưng của môhình quản trị DN truyền thống, như loại bỏ cách làm việc thụ động, chờ giaoviệc, nhân sự nhiều nhưng làm việc thiếu hiệu quả. Quản lý cấp trung độc quyềnthông tin và coi việc độc quyền như một công cụ để củng cố quyền lực. Hiện Côngty Officience với 150 nhân viên đã duy trì hình thức quản trị mở này được 5năm, nhân viên hài lòng hơn, nhân sự công ty nhờ thế cũng ổn định.

Băn khoăn của doanh nghiệp

Nhiều đại diện DN Việt Nam tỏ ra băn khoăn về tính hiệuquả của mô hình quản trị này dựa trên quan niệm về thói quen, tư duy và phongcách làm việc truyền thống. Trong đó, tâm lý hội nhóm, bè phái là vấn đề nhiềuDN tỏ ra e ngại nhất. Quản trị mở sẽ buộc nhân viên phải liên tục đưa ra nhữngquyết định, và có nhiều quyết định không dựa vào chuyên môn.

Ví dụ, khi một cá nhân muốn đề xuất mức lương 2.000USD,cần phải nhận được nhiều phiếu ủng hộ. Tuy nhiên, với mô hình quản trị mở này,những lá phiếu đó không chỉ đến từ phòng kế toán, nhân sự mà từ tất cả nhânviên ở các phòng, ban trong công ty. Quyết định này có thể được thông qua domối quan hệ ngoài công việc, cảm tính…, do đó có thể không công bằng.

Bà Nguyễn Thị Ấm, thành viên HĐQT Tập đoàn Lộc Trời, bàytỏ quan điểm: “Hướng quản trị này rất hấp dẫn nhưng điều tôi băn khoăn làDN sẽ tính lương thế nào và tiêu chí nào để thay thế nếu như không có các kếtquả đánh giá từ quản lý cấp trung về tính chuyên cần, kỷ luật và hiệu suất côngviệc, những tiêu chí trước nay DN vẫn dùng để đánh giá nhân viên”.

Đồng cảm với những băn khoăn của đại diện các DN, TS.Đức cho biết, để có thể áp dụng mô hình quản trị mở này, chủ DN phải là ngườichủ động giao toàn bộ quyền quyết định cho nhân viên, và cơ sở duy nhất củaviệc này là niềm tin. Phải chấp nhận những đánh giá, các quyết định thiếu kháchquan của nhân viên.

Tổn thất này cũng tương đương với sự thất thoát do sửdụng lãnh đạo cấp trung yếu kém về năng lực cũng như tư duy hành động, mộttrong những vấn đề nan giải của quản trị DN hiện nay.

Thực tế, hình thức quản trị mở không mới trên thế giới.Ở Việt Nam, hiện nay, do đặc thù phát triển hầu hết trong môi trường công nghệnên các công ty khởi nghiệp đã bắt đầu hướng đến mô hình quản trị này.

Viết bởi BSA