Hiện nay, nhu cầu thị trường về sản phẩm hữu cơ đang tăng rất mạnh. Đây cũng là xu hướng chung của thế giới. Tuy nhiên, khách hàng sử dụng hữu cơ cực kỳ khó tính, do đó làm sao nhà sản xuất phải xây dựng được niềm tin với người tiêu dùng để thành công.

Đây là chia sẻ của chuyên gia – Bác sĩ dinh dưỡng Trần Ngọc Diệp (Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM) tại lớp huấn luyện về sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn để đạt chứng nhận hữu cơ, diễn ra vào ngày 9/12 tại TP.Cần Thơ. Chương trình do Trung tâm BSA tổ chức theo chỉ đạo của Bộ KH&CN về hoạt động đào tạo trong đề án 844 của Chính phủ về việc Hỗ trợ Hệ sinh thái khởi nghiệp.

Chuyên gia – Bác sĩ dinh dưỡng Trần Ngọc Diệp (Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM) chia sẻ tại lớp huấn luyện về sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn để đạt chứng nhận hữu cơ

Lợi ích của rau hữu cơ

Khi search google, trong 0,67 giây, có trên 145 triệu kết quả tìm kiếm thông tin về sản phẩm này. Điều đó chứng tỏ sản phẩm hữu cơ vẫn là mối quan tâm rất lớn của người tiêu dùng.

Chuyên gia – Bác sĩ dinh dưỡng Trần Ngọc Diệp, Chủ của nông trại Happy Vegi Tân Bình cho rằng, sản phẩm hữu cơ không chỉ tốt cho sức khỏe mà việc sản xuất hữu cơ còn là bảo vệ môi trường, bảo vệ trái đất của chúng ta.

Trong hữu cơ có hàm lượng các chất chống oxi hóa cao gấp đôi so với các sản phẩm thông thường. Đây là nghiên cứu của nhiều tổ chức trên thế giới. Vậy thay vì ăn 200gram rau bình thường thì chúng ta chỉ cần ăn 100 gram rau hữu cơ. Lý do thứ 2 của việc sử dụng sản phẩm nông nghiệp hữu cơ là chống ung thư. Theo thông tin từ Bệnh viện K trung ương, 35% số ca nhiễm ung thư được phát hiện mới do bị nhiễm độc hóa chất. Trong đó có nhiều loại chất từ thuốc diệt cỏ, thuốc bảo vệ thực vật…

Các bạn trẻ của hệ sinh thái khởi nghiệp SKC tham quan nông trại rau hướng hữu cơ Happy Vegi tại quận Tân Bình, TP.HCM
Các bạn trẻ của hệ sinh thái khởi nghiệp SKC tham quan nông trại rau hướng hữu cơ Happy Vegi tại quận Tân Bình, TP.HCM

Thêm 1 lý do nữa là giúp tăng cường hệ miễn dịch, tăng cường sức đề kháng nên người sử dụng ít bị bệnh, sống thọ hơn. Trong khi đó, theo chứng minh của các nhà khoa học trên thế giới thì sản phẩm hữu cơ nhiều dinh dưỡng hơn và ngon hơn. Đặc biệt, những người làm nông nghiệp hữu cơ sẽ tiếp xúc với môi trường tốt, không phải tiếp xúc với hóa chất. Trong khi đó, tỷ lệ người bị ảnh hưởng não, sinh con bị tự kỵ liên quan rất nhiều đến thuốc trừ sâu, trừ cỏ.

Mặc dù chúng ta nói thuốc bảo vệ thực vật đạt ngưỡng an toàn cho người lớn nhưng hiện nay, chưa có cơ quan nào đo được ngưỡng an toàn đối với trẻ em. Do đó, việc sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp đang là mối lo đối với sức khỏe con người, nhất là đối với trẻ em.

Tại sao ít người làm theo hướng Hữu cơ?

Mặc dù sản xuất hữu cơ mang đến nhiều lợi ích, con người hiểu rõ điều đó nhưng vì sao vẫn không có nhiều người làm theo hướng này? Theo chia sẻ của bác sĩ Trần Ngọc Diệp, có nhiều lý do khiến cho việc sản xuất hữu cơ chưa được mở rộng, ít người đầu tư. Trong đó có 4 lý do cơ bản sau:

Thứ nhất là không có lời: Nhiều người thấy rằng làm hữu không có lời chứ chưa nói đến việc bị lỗ nếu không kiên trì. Ngay như chuyên gia Trần Ngọc Diệp chia sẻ rằng vườn rau hướng hữu cơ của chị sau 6 năm mới chỉ “lấy thu bù chi” và chưa có lãi, mới được xem là sống được do không bị thua lỗ. Trong khi đó có nhiều người làm nông nghiệp hữu cơ đầu tư nhiều vốn liếng nhưng phải đóng cửa. Vậy nên, nếu không có sự kiên trì thì khó để theo đuổi được việc sản xuất nông nghiệp hữu cơ.

Sản phẩm Rau canh tác hữu cơ Happy Vegi được bán vào thứ 7, chủ nhật hàng tuần tại Phiên chợ Xanh – Tử tế, số 135A Pasteur, phường 6, quận 3, TP.HCM

Thứ 2 là không có sự hỗ trợ về kỹ thuật: Hiện nay, những người làm nông nghiệp hữu cơ chưa hề có được sự hỗ trợ sản xuất, họ chỉ biết tự tìm kiếm kiến thức, tự mày mò để sản xuất, tự mang sản phẩm đi kiểm nghiệm. Nền nông nghiệp hữu cơ của chúng ta chưa có ai đủ trình độ để đào tạo, cung cấp kiến thức cho người sản xuất hữu cơ.

Thứ 3 là đầu ra ổn không ổn định: Hiện nay, số người hiểu biết về nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam rất hạn chế. Chỉ có khoảng 3% người dân biết hoặc tiếp cận được thông tin về nông nghiệp hữu cơ. Việc này dẫn đến những hiểu biết về sản phẩm hữu còn quá ít, thị trường vì thế bị thu hẹp. Bên cạnh đó, hữu cơ đang được sản xuất theo mùa vụ, mà nguồn cung quá hạn hẹp nên người tiêu dùng chưa được tiếp cận được dòng sản phẩm này thường xuyên

Lý do nữa là không có cơ chế giám sát và quản lý sản phẩm hữu cơ: Hiện nay chưa có cơ chế quản lý mà tự người sản xuất tự quản lý, tự bơi trong thị trường hỗn loạn hiện nay.

Vậy yếu tố thành công của nông nghiệp hữu cơ là gì?

Chuyên gia Trần Ngọc Diệp chia sẻ rằng: Với kinh nghiệm trong 6 năm thực hiện sản xuất hữu cơ, từ 1 vườn ở Tân Sơn, đến nay nông trại Happy Vegi đã phát triển thêm 2 vườn ở TP.Vũng Tàu và Măng Đen (Kon Tum). Chúng tôi rút ra được những kinh nghiệm về làm hữu cơ từ chính việc mình làm.

Đầu tiên là việc chọn tiêu chuẩn để sản xuất. Tiêu chuẩn hữu cơ phải theo tiêu chuẩn nào, của Mỹ hay châu Âu hay của quốc giao nào đó. Nếu làm theo tiêu chuẩn quốc tế thì rất dễ đạt tiêu chuẩn của Việt Nam… Ngoài ra, các tiêu chuẩn về sinh thái, thổ nhưỡng và cây trồng đa dạng. Phải thường xuyên luân canh cây trồng để cải tạo đất, xử lý mầm bệnh, từ đó loại bỏ hoàn toàn các hóa chất. Người trồng cũng phải hiểu về khách hàng. Họ là người rất khó tính trong việc sử dụng sp hữu cơ.

Lớp huấn luyện thu hút nhiều thanh niên khởi nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ đến từ Cần Thơ, An Giang, Trà Vinh và Vĩnh Long.

Bên cạnh đó là nguồn nhân lực phải có tư duy về nông nghiệp sinh thái, cân bằng môi trường. Nếu như người sản xuất tư duy phải diệt con côn trùng này, côn trùng kia và sử dụng thuốc để tiêu diệt thì chắc chắn tư duy đó sẽ không bao giờ sản xuất được sản phẩm hữu cơ. Người sản xuất phải có tư duy cân bằng cho hệ sinh thái, loại côn trùng này sẽ là thiên địch của côn trùng khác và tự chúng sẽ tiêu diệt lẫn nhau. Cách của Happy Vegi đang sử dụng tại các vườn rau hiện nay là vi sinh vật. Cứ 2 ngày, các công nhân sẽ bổ sung vi sinh cho vườn rau của mình.

Ngoài ra, nhiều người làm hữu cơ đầu tư chi phí lớn nhưng để hoàn vốn thì mất khá nhiều thời gian, ít nhất cũng phải 2-3 năm mới nghĩ đến việc thu hồi vốn hoặc hoàn vốn. Vốn dùng làm nhà vòm, nhà màng, nhà kính…, có khi đầu tư hiện đại quá, gây tốn kém nhưng hiệu quả không cao thậm chí lỗ. Điều quan trọng là phải cách ly được môi trường xung quanh và cân bằng được hệ sinh thái. Đơn cử như vườn rau Happy Vegi trồng ở vành đai sân bay Tân Sơn Nhất nên chỉ toàn là cỏ, tránh được việc nhiễm chéo các hóa chất như ở những cánh đồng ở những nơi khác. Chính vì vậy, chi phí đầu tư về cơ sở vật chất không cao, không cần hiện đại.

Hiện vườn rau Happy Vegi tuân thủ việc sản xuất rau hữu cơ với 6 tiêu chí “không”. Đó là không dùng phân hoá học; Không phun thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ; Không phun thuốc kích thích tăng trưởng; Không dùng giống biến đổi gen; Không trồng trên đất và nước ô nhiễm (kim loại nặng, vi khuẩn gây bệnh); Không sử dụng chất bảo quản. Đây là kinh nghiệm được rút ra sau 3 năm chuyên gia Ngọc Diệp và các cộng sự thực hiện việc sản xuất rau hữu cơ.

Các học viên tham gia lớp huấn luyện về sản xuất nông nghiệp sạch

Cơ hội nào cho người làm nông nghiệp hữu cơ?

Hiện nay, nhu cầu thị trường về sản phẩm hữu cơ đang tăng rất mạnh. Đây cũng là xu hướng chung của thế giới. Theo thống kê của nông trại Happy Vegi, năm 2016, có 80.000 người mua sản phẩm của Happy Vegi. Con số tăng lên thành 120.000 trong năm 2017 và ở năm 2018, đã có tới 160.000 khách hàng thường xuyên mua sản phẩm của vườn rau này. Điều này chứng tỏ rằng khách hàng quan tâm đến sản phẩm hữu cơ ngày càng nhiều.

Để thu hút được khách hàng tiềm năng, giữ chân được khách hàng thường xuyên, Happy Vegi có kinh nghiệm là phải xây dựng được niềm tin với người tiêu dùng. Thông qua các phương tiện như: Facebook; Website; Zalo… nhà sản xuất thường xuyên cung cấp cho người tiêu dùng các thông tin về qui trình sản xuất, cách làm, cách quản lý chất lượng của sản phẩm… Ngoài ra, họ còn xây dựng được cơ sở dữ liệu thông tin qua QR code, giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất được nguồn gốc sản phẩm, quy trình sản xuất…

Trong số các học viên tham gia lớp huấn luyện, nhiều người là chủ các doanh nghiệp vừa và nhỏ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bài & ảnh: Anh Tuấn