Các nước thành viên ASEAN đang ráo riết đàm phán riêng lẻ trực tiếp với Mỹ, nhưng đến nay các nỗ lực song phương vẫn chưa đạt kết quả trong khi việc tạm hoãn áp thuế trong 90 ngày sẽ hết hạn vào đầu tháng 7.
“Mỹ đang chọn cách tiếp cận chia rẻ để giành lợi thế đàm phán. Mỗi quốc gia ASEAN phải đối mặt với mức thuế đối ứng khác nhau và một loạt khiếu nại của Mỹ, khiến việc đàm phán trên cơ sở tập thể trở nên khó khăn”, nhà phân tích Chua Hak Bin thuộc Malayan Banking của Malaysia, nói với Nikkei Asia.
“Cho đến nay, ASEAN vẫn chưa thể thực hiện được quyền thương lượng tập thể trong các cuộc đàm phán với Mỹ”, theo Darren Tay, người đứng đầu bộ phận rủi ro quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương tại cơ quan phân tích kinh tế vĩ mô BMI.
Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đã phát biểu tại một cuộc họp của các nhà lãnh đạo ASEAN tại Kuala Lumpur hôm 26-5 rằng rằng ông đã viết thư cho Trump đề xuất tổ chức một hội nghị thượng đỉnh Mỹ – ASEAN nhằm giảm bớt hậu quả của thuế quan.
Nhóm tích cực đàm phán
Tuy vậy, bất chấp các cuộc đàm phán về phản ứng thống nhất của ASEAN đối với cuộc chiến thương mại của Mỹ, các quốc gia thành viên phần lớn đã không hợp lực để tạo sức mạnh trước Trump. Họ chỉ đồng ý về cách tiếp cận không trả đũa và đang theo đuổi các cuộc đàm phán song phương với Washington để đảm bảo các nhượng bộ.
Theo báo cáo của Maybank vào giữa tháng 5, Mỹ đã ưu tiên đàm phán với 20 quốc gia bao gồm các nước Đông Nam Á như Việt Nam, Malaysia và Indonesia. Báo cáo này nhấn mạnh sự vắng mặt của Thái Lan và Philippines trong danh sách ưu tiên.
Trong số các nước ASEAN, Campuchia đang phải đối mặt với mức thuế quan cao nhất của Mỹ là 49% và Singapore là mức thấp nhất là 10%.
“Trong số các nền kinh tế ASEAN, Việt Nam, Malaysia và Indonesia dường như đang trong giai đoạn đàm phán thương mại sâu hơn với Mỹ. Việt Nam có khả năng là nước mong muốn tìm kiếm một thỏa thuận nhất trong thời gian tạm dừng 90 ngày trước tháng 7”, báo cáo của Maybank viết.
Việt Nam và Mỹ đã hoàn tất vòng đàm phán thứ hai từ ngày 19 đến 22-5. Vòng đàm phán thứ ba sẽ bắt đầu vào tháng 6 tới.
Malaysia, quốc gia đang phải đối mặt với mức thuế quan 24%, đang chuẩn bị vòng đàm phán thứ hai với Mỹ trong tuần này, sau khi không đạt được thỏa thuận nào trong các cuộc họp trước đó giữa các quan chức Malaysia và Mỹ tại Washington và bên lề diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Hàn Quốc.
Các quan chức Malaysia cho biết chính phủ sẵn sàng đàm phán các biện pháp nhằm giảm thâm hụt thương mại của Mỹ, xóa bỏ các rào cản phi thuế quan và tăng cường các biện pháp bảo vệ công nghệ — biện pháp sau được đưa ra sau cáo buộc chuyển hướng chip AI Nvidia có nguồn gốc từ Mỹ sang Trung Quốc thông qua Malaysia.
Indonesia đã tự đặt ra thời hạn là 60 ngày để đạt được thỏa thuận với Washington. Đối mặt với mức thuế 32%, nền kinh tế lớn nhất khu vực đang cố gắng xoa dịu Trump bằng cách đề xuất nhập khẩu thêm khí dầu mỏ hóa lỏng, dầu thô, đậu nành và lúa mì từ Mỹ.
Bộ trưởng Năng lượng Bahlil Lahadalia vào tháng 4 cho biết Indonesia có thể tăng nhập khẩu năng lượng từ Mỹ thêm 10 tỉ đô la. Đầu tháng này, ông cho biết một phần lớn trong số đó sẽ đến từ việc chuyển nhập khẩu nhiên liệu từ Singapore sang Mỹ. Phần lớn nhiên liệu nhập khẩu của Indonesia hiện đến từ Singapore, nơi lọc dầu thô có nguồn gốc từ nơi khác.
Trong khi đó, với mức áp thuế 10%, Singapore cũng đang thúc đẩy các nhượng bộ trong các lĩnh vực như xuất khẩu dược phẩm sang Mỹ.
Nhóm “phản ứng chậm chạp”
Thái Lan đang có xu hướng sử dụng một chiến lược tương tự. Tập đoàn dầu khí nhà nước Thái Lan PTT cho biết tuần trước rằng họ đang cân nhắc nhập khẩu thêm khí hóa lỏng từ Mỹ như một phần của các cuộc đàm phán thuế quan.
Chính phủ Thái Lan đã bị công chúng và các đảng đối lập chỉ trích rộng rãi vì phản ứng chậm chạp trước thử thách thuế quan. Mặc dù phải đối mặt với mức thuế 36%, Bangkok vẫn chưa đặt bất kỳ lịch trình đàm phán nào với Washington.
Các quan chức Philippines đã gặp gỡ các đối tác thương mại Mỹ vào đầu tháng 5, với mục tiêu đảm bảo mức thuế quan bằng 0 đối với hàng hóa Philippines nhập khẩu vào Mỹ – mặc dù phải đối mặt với mức thuế tương đối thấp hơn là 17%.
“Chúng tôi hy vọng rằng các cuộc thảo luận này đánh dấu sự khởi đầu của một quá trình hướng tới các thỏa thuận từ cả hai bên, không chỉ củng cố quan hệ thương mại Mỹ – Philippines mà còn giúp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của đất nước chúng tôi”, Frederick Go, trợ lý đặc biệt của tổng thống về đầu tư và các vấn đề kinh tế, cho biết trong một tuyên bố.
Ricky Hồ / BSA Media
