Bình luận thị trường

Có những bạn nói chuyện xàitiền rất hồn nhiên. Làm dưa từ thân cây sen, giá bán một ký lô chỉ có 150.000 đồngmà định quảng cáo trên truyền hình. Sản phẩm đặc sản, sản lượng ít mà muốn bántrong chuỗi siêu thị. Nhưng lúng túng nhất của các dự án là giải quyết bài toán“Đồng tiền liền khúc ruột”. Dù choý tưởng hay sản phẩm tốt, đẹp, mà khôngđảm bảo thanh khoản, dòng tiền bị tắc là dựán cũng chắc chắn bế tắc. Câu trả lời thực sự cho tất cả dự án vẫn là, phảisiêng học hỏi ở ông thầy thị trường. Và nếu có thể ví von, ông chủ tài chính.

Ông Nguyễn Lâm Viên, thành viên BGK, trong buổi chung kết cuộc thi DAKN nông nghiệp lần 3. Ảnh: BSA

Một điều bất ngờ trong buổi chấm thi là có một dự án làmcho ban giám khảo cười tưng bừng, thoải mái vì nhịn không nổi với đối đáp của cậuhọc trò 17 tuổi, lớp 12 ở Kiên Giang. Sản phẩm của em là những cây xương rồng,sống đời nhỏ li ti được em nuôi trồng trong những chai thuỷ tinh nhỏ, trên cátnhiều màu thành những chỉnh thể đặc sắc. Mới 17, em chứng tỏ “bản lĩnhmarketing” khác người, khi bày tỏ cách định vị sản phẩm và cách bán hàng: sảnphẩm này nhằm phục vụ những người trung lưu, yêu thiên nhiên nhưng lười; em bánở câu lạc bộ học tiếng Anh và bày sản phẩm này ở các quán càphê. Em nói định đặtslogan cho sản phẩm là: “Tôi là một cô gái, hãy nâng niu tôi, đừng bạo lực”.Khi hỏi em nếu bận học, lỗ lã thì sao, em cười: chắc xin ba má.

Có những người lớn tuổi hơn em, nỗi đam mê đeo đuổi suốtnăm tháng dù biết bao khó khăn. Đó là câu chuyện của Bùi Thị Nga, cô gái có đammê kỳ lạ với cây tầm bóp, đã dõi theo, trải nghiệm ở Lâm Đồng. Loại cây mọchoang này có nhiều ở Việt Nam, trái thơm, vị chua thanh và ngọt nhẹ, nhưng lạiít được sử dụng. Quyết định biến cây hoang thành thương phẩm, cô đã có một kếhoạch xây dựng vùng nguyên liệu, chế biến, tiêu thụ khá quy mô với những thửnghiệm liên tục với thị trường. Lần thi bán kết, giám khảo hỏi cô dự định bán1kg giá bao nhiêu, cô nói 250.000đ, nhưng lần này, cô nói giá là 150.000đ. Thịtrường cho cô một đáp số khác để thúc đẩy kinh doanh.

Nhưng bất ngờ nhất lại dành cho giải nhất, một cô gáikhông tham gia hoạt động với chương trình hỗ trợ khởi nghiệp của BSA bao lâunay. Cô trải qua nhiều thất bại, bị lừa, rồi gầy dựng lại từ đầu, lần này với:than không khói từ gáo dừa. Cô kỹ sư người miền Trung là một người làm ăn kháhiện đại. Cô xây dựng thiết bị nung gáo dừa từ tham khảo mẫu thiết bị trên…YouTube. Cô cùng khách hàng Horeca sáng chế mẫu bếp mới cho than không khói vàchuẩn bị đi đăng ký bản quyền. Và bài toán thị trường cũng được đặt rất chặt chẽ.Và rồi, hôm thứ hai 29.10, một bạn trẻ từ BSA gặp cô, biết ra thêm là cô gái đãbán được hàng trên Alibaba với sự kiên nhẫn hiếm thấy.

Tôi cũng quý phục bạn Trương Cẩm Minh, một chuyên gia tàichính, cũng là một ông thầy dạy khởi nghiệp kiễn nhẫn hiếm thấy: anh đi từTP.HCM xuống Đồng Tháp, ở lại hai ngày để tư vấn cụ thể cho Ngô Chí Công, giờ gọilà Công Sen, thiết kế ra miếng lót ly bằng lá sen, để có thu nhập nhỏ mà nhiều,đảm bảo dòng tiền nuôi dự án và nuôi sản phẩm chính là hoa sen sấy. Rất sáng tạo,giờ đây Công đã làm ra được nhiều bức tranh đẹp bằng cánh hoa và lá sen, trangtrí nón lá Huế với lá sen Đồng Tháp; hay trang trí túi, bóp phụ nữ với lá sennhuộm màu thiên nhiên. Bài toán đảm bảo dòng tiền thanh khoản không dễ, nhưngkhông phải quá xa vời. Càng rất cần công nghệ mới với mạng di động, dữ liệu lớnvà điện toán đám mây. Nhưng đừng quên ông thầy thị trường và ông chủ tài chínhđang ở dưới đất này, trần thế này, không phải… trên mây.

Bám sát thị trường, dần dần hiểu rồi am hiểu thị trường,đó chính là nguồn vốn vững chắc hơn là vay mượn ngân hàng hay xin Nhà nước trợcấp. Hình như có một sự khác biệt khá xa giữa những dự án khởi nghiệp trongnông nghiệp với khởi nghiệp công nghệ. Tôi theo dõi sát và cũng tham gia làmgiám khảo vài dự án khởi nghiệp công nghệ. Khởi nghiệp bằng công nghệ, các bạnnói chuyện ở một “cảnh giới” khác, thế giới số, cái này đưa lên mây, cái nọdùng trí tuệ nhân tạo, cái kia dùng robot, còn ở đây thường chỉ là heo, tiêu rừng,chùm ngây, củ ấu… và gần đây lại còn làm dự án với đủ loại chất thải: bã mía,gáo dừa, rơm rạ…Nhưng thực ra công thức hoạt động của cả hai lãnh vực khôngkhác gì nhau. Mô hình kinh doanh của anh là gì? Anh quản lý dòng tiền ra sao,có đảm bảo thanh khoản không? Chuỗi giá trị anh xây dựng thế nào, có hài hoà,hiệu quả? Cũng vẫn là, quản trị không tốt, không sáng tạo thì không đi xa được,dù anh có bay lên mây hay lội dưới ruộng. Điều tôi nhận ra nữa là, với các hoạtđộng nông nghiệp, không có thí sinh đi thi “chuyên nghiệp”. Còn với khởi nghiệpbằng công nghệ, tôi gặp lại “nhà khởi nghiệp chuyên nghiệp” không ít. Mà đôikhi với người ít quên, lại cũng hơi buồn khi thấy các bạn không chịu cải biến dựán cho hợp tình hình thế giới số, đang thay đổi chóng mặt.

Vàolúc trao giải, ông Nguyễn Lâm Viên, người đang đưa ra “nông pháp hữu cơ” đã tặng100 triệu đồng cho sáu dự án ứng dụng sinh học. Các nhà tài trợ khác, trong đócó chuyên gia Phạm Chi Lan cũng góp vào, tặng 12 giải thưởng phụ cho tất cả ngườitrúng giải và một số các bạn không trúng giải nhưng chú tâm phát triển thị trường,mỗi người một suất tham dự “tour khảo sát và học tập các nông trại của Thái Lantrong phát triển sản phẩm và thị trường”, do BSA tổ chức vào cuối tháng11.2017. Như vậy, cả ứng dụng công nghệ và quản trị thị trường đều được chú trọngđể giúp các dự án khởi nghiệp phát triển hơn.

“Đồng tiền liền khúc ruột”. Dù cho ý tưởng hay sản phẩm tốt, đẹp, mà không đảm bảo thanh khoản, dòng tiền bị tắc là dự án cũng chắc chắn bế tắc.

TheoKim Hạnh (TGTT)

Viết bởi BSA