Không còn quá chú trọng duy nhất vào một đại đô thị toàn cầu như New York, London hay Tokyo, các tập đoàn đa quốc gia đang áp dụng chiến lược “danh mục địa điểm” nhằm giảm rủi ro trong kinh doanh. Các địa điểm này là những thành phố hay cụm đô thị có quy mô vừa phải, cơ sở hạ tầng tốt, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng chống chịu cao, trong đó có cả biến đổi khí hậu.
Các rủi ro địa chính trị, kinh tế và khí hậu đang buộc các tập đoàn toàn cầu tính toán lại chiến lược quản lý địa điểm đặt tổng hành dinh hay trung tâm chính. Các gã khổng lồ đang dần từ bỏ mô hình cũ là đặt trụ sở chính, nhà máy hoặc trung tâm đổi mới tại một thành phố lớn duy nhất.
Một cách tiếp cận mới mang tên “danh mục địa điểm” (portfolio of locations) đang ngày càng được giới lãnh đạo doanh nghiệp toàn cầu ưa chuộng. Cách thức này cho phép các công ty phân tán rủi ro bằng cách hoạt động ở nhiều thành phố khác nhau, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào các trung tâm kinh tế truyền thống.
Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh những bất ổn toàn cầu đã vượt qua mức độ từng thấy trong thời kỳ đại dịch, khiến việc duy trì mô hình “một thành phố duy nhất” ngày càng trở nên khó khăn.
Báo cáo “Ranking The Cities Powering The Next Era Of Business Growth” (Xếp hạng các thành phố dẫn dắt kỷ nguyên tăng trưởng kinh doanh mới) của Oliver Wyman Forum công bố trong tháng 5-2026 đã chỉ ra xu hướng “danh bạ địa điểm” hiện nay. Báo cáo đã phân tích, đánh giá xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng, ưu thế của các thành phố quy mô vừa, và cách các tập đoàn đa quốc gia lập “danh mục địa điểm” để chống chọi với các rủi ro, trong đó có biến đổi khí hậu. Từ đó, báo cáo đã xếp hạng 1.500 thành phố trở thành trung tâm thương mại, kết nối và đầu tư trên toàn thế giới. Tổng cộng, các thành phố này đóng góp khoảng 75% GDP toàn cầu (trị giá khoảng 88.000 tỉ đô la) và là nơi quy tụ 92% các công ty niêm yết trên thế giới.
Quy mô vừa khẳng định vị thế
New York, London và Tokyo vẫn là những trung tâm điều hành quan trọng. Tuy vậy, các thành phố có quy mô vừa đang vươn lên trở thành những đối thủ cạnh tranh đáng gờm.
Các thành phố như Hamburg (Đức) và Manchester (Vương quốc Anh) đang thu hút vốn khởi nghiệp và lao động công nghệ cao nhờ có mạng lưới giao thông phát triển, chi phí sinh hoạt và nhà ở phải chăng hơn. Bên cạnh đó là cơ sở hạ tầng thích ứng tốt hơn trước những rủi ro mới như biến đổi khí hậu.
“Cụm đô thị” đang trở nên quyến rũ
Báo cáo cũng chỉ ra tầm quan trọng ngày càng tăng của các “cụm đô thị”, nơi nhiều thành phố hoạt động như một mạng lưới kinh tế liên kết thay vì những trung tâm biệt lập.
Một ví dụ điển hình là cụm Hồng Kông – Thâm Quyến – Quảng Châu, được kết nối bằng đường sắt cao tốc với thời gian di chuyển chỉ khoảng một giờ. Khu vực này có tổng GDP hơn 1.400 tỉ đô la và dân số khoảng 48 triệu người, mang lại quy mô kinh tế lớn hơn cả Tokyo.
Các ví dụ khác bao gồm hành lang Munich – Stuttgart – Zurich và cụm Singapore – Johor Bahru – Batam. Cả hai đều cho thấy các nhóm thành phố liên kết có thể tạo ra những hệ sinh thái kinh doanh rộng lớn hơn như thế nào.
Sức hút của điểm đến đầu tư
Nguồn nhân lực và khả năng ứng phó biến đổi khí hậu đang định hình lại việc lựa chọn địa điểm
Chiến lược lựa chọn địa điểm kinh doanh cũng đang trở nên gắn liền với chiến lược thu hút nhân tài. Những thành phố muốn thu hút lực lượng lao động thuộc thế hệ Millennial và Gen Z ngày càng cần có các trường đại học chất lượng, cơ hội nghề nghiệp đa dạng và chất lượng cuộc sống cao. Helsinki, Manchester và Vũ Hán là những ví dụ tiêu biểu về các thành phố đang cạnh tranh thu hút nhân tài trong môi trường mới này.
Vai trò của công nghệ đang khiến cuộc cạnh tranh này trở nên gay gắt hơn. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) dự báo đến năm 2030, AI sẽ thay thế khoảng 92 triệu công việc hiện tại, đồng thời tạo ra khoảng 170 triệu việc làm mới. Điều đó có nghĩa là những thành phố có khả năng đào tạo, thu hút và giữ chân người lao động trong các lĩnh vực AI, kỹ thuật và dịch vụ kỹ thuật số sẽ có lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ.
Các chính sách ưu đãi cũng đang đóng vai trò lớn hơn. Những thành phố như Dubai, Riyadh và Hồng Kông đang áp dụng nhiều biện pháp như chế độ thuế thấp và chương trình cấp thị thực nhanh để thu hút các chuyên gia tay nghề cao và các công ty toàn cầu.
Khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu đã trở thành một yếu tố chi phí kinh doanh then chốt khác. Các thành phố ở Thụy Sĩ, cùng với Paris và Singapore, đã và đang đầu tư vào cơ sở hạ tầng xanh để giảm thiểu rủi ro lũ lụt và hạn hán. Những thành phố không chuẩn bị sẵn sàng trước các rủi ro khí hậu có thể phải đối mặt với tình trạng gián đoạn liên tục, thời gian ngưng trệ kinh doanh kéo dài và tình trạng “chảy máu chất xám” khi người lao động cùng các công ty chuyển đến những địa điểm an toàn và kiên cường hơn.
Oliver Wyman Forum là một viện nghiên cứu, nền tảng tư duy chiến lược (think-tank) trực thuộc Oliver Wyman – một trong những tập đoàn tư vấn quản lý hàng đầu thế giới (thuộc mạng lưới của Marsh McLennan) có trụ sở tại Mỹ. Diễn đàn là nơi quy tụ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, các nhà hoạch định chính sách công và các chuyên gia xã hội để cùng nhau giải quyết những thách thức toàn cầu hóc búa nhất (như biến đổi khí hậu, trí tuệ nhân tạo, tái cấu trúc kinh tế và sự dịch chuyển toàn cầu).
Theo The Nation, World Economic Forum, Oliver Wyman Forum
Ricky Hồ / BSA Media
