Máy lạnh Trung Quốc đang theo tuyến đường sắt Á – Âu đến châu Âu, giúp “giải cứu” lục địa khỏi các cơn nóng khủng khiếp mùa hè này. Tuyến đường sắt Trung Quốc – châu Âu giúp rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa chỉ còn 15 ngày so với 40 ngày bằng đường biển.
“Giải nhiệt” cho châu Âu
Tập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc (CSRG) đang đẩy mạnh vận chuyển máy điều hòa đến châu Âu trong bối cảnh các đợt nắng nóng gay gắt càn quét khắp châu lục. Nỗ lực này được Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) – cơ quan chịu trách nhiệm về chính sách kinh tế – công bố tuần trước.
Tình trạng nắng nóng hơn 40oC đã khiến nhu cầu sử dụng máy lạnh tại châu Âu tăng vọt, khiến nguồn cung thiếu hụt trầm trọng. Các hãng thiết bị gia dụng Trung Quốc như Midea và Gree Electric Appliances đã nhanh chóng chuyển từ đường biển sang đường sắt, giúp máy lạnh đại lục đến với người tiêu dùng châu Âu nhanh hơn.
Một quan chức NDRC nói tuyến chở hàng này đã trở thành “làn đường cao tốc cho thương mại Trung Quốc – châu Âu”.
Các đoàn tàu di chuyển trên tuyến đường mà Chủ tịch Tập Cận Bình đã chỉ định là dự án trọng điểm trong sáng kiến cơ sở hạ tầng Vành đai và Con đường vào năm 2013. Tuy vậy, tuyến dịch vụ có tên China Railway Express – CR Express – chính thức hoạt động từ năm 2016, chủ yếu kết nối khu vực nội địa Trung Quốc với Tây Ban Nha và các địa điểm khác ở Tây Âu thông qua Trung Á và Nga.
Thời gian di chuyển trên các tuyến đường biển từ châu Á đến châu Âu đã kéo dài hơn trong năm nay do căng thẳng leo thang ở khu vực Trung Đông. Các hành lang trên bộ đã giúp các hãng điện máy Trung Quốc đáp ứng nhanh hơn nhu cầu “giải nhiệt” của châu Âu trong mùa hè đỏ lửa năm nay.
“Phao cứu sinh” từ Trung Quốc
Châu Âu đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng làm mát nghiêm trọng khi đợt nắng nóng tháng 6 được đánh giá là “khắc nghiệt nhất từng được ghi nhận” tại Tây Âu, đẩy nhiệt độ lên cao hơn trung bình từ 5-12oC, theo World Weather Attribution. Lục địa “già”đang nóng lên với tốc độ hơn gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Tuy vậy, tỷ lệ sử dụng máy lạnh lại thấp đến kinh ngạc. Chỉ khoảng 20% hộ gia đình châu Âu sở hữu thiết bị này; trong đó Đức chỉ đạt 3-6%, Anh khoảng 5%, Pháp là 10% và Tây Ban Nha dẫn đầu ở mức 50%, theo Guandong News.
Nguyên nhân của sự chậm trễ này đến từ lịch sử khí hậu ôn hòa và thiết kế kiến trúc cổ vốn sinh ra để giữ nhiệt. Hơn nữa, các quy định bảo tồn khắt khe cấm sửa đổi mặt tiền, việc khoan đục tường bị coi là bất hợp pháp tại các thành phố cổ kính. Bên cạnh đó, chủ nhà cũng không muốn người thuê nhà lắp đặt máy lạnh. Rào cản chi phí cũng rất lớn khi phí lắp đặt thường dao động từ 1.000-2.000 euro, đắt hơn cả chiếc máy lạnh. Ngoài ra, giá điện châu Âu cũng mắc hơn giá điện tại Trung Quốc 2-3 lần.
“Thiên thời địa lợi” giúp các thiết bị làm mát của Trung Quốc có chỗ đứng mới. “Công xưởng thế giới” hiện sản xuất 80% lượng máy điều hòa toàn cầu, theo Statista và Daxue Consulting. Các hãng Trung Quốc còn thiết kế ra các mẫu điều hòa phân thể di động, không yêu cầu khoan tường hay xin giấy phép, chỉ cần một khe hở cửa sổ 7 cm để lắp đặt nhưng vẫn mang lại hiệu suất làm mát tương đương máy truyền thống Ngoài ra, máy Trung Quốc thường có giá thấp hơn từ 20-40% so với các thương hiệu Nhật Bản hay Hàn Quốc, với mức giá bán lẻ phổ biến từ 300-600 euro, theo dữ liệu bán lẻ cũa hãng GfK.
Sự đổi mới kết hợp cùng lợi thế về giá đã tạo ra sự tăng trưởng bùng nổ. Xuất khẩu máy điều hòa của Trung Quốc sang EU trong nửa đầu năm 2026 đã đạt 3,76 tỉ đô la, tăng 43,2% so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu của Hải quan Trung Quốc. Nhờ vậy, thị phần của các thương hiệu Trung Quốc tại châu Âu đã nhảy vọt từ mức 27% của năm 2023 lên 41% trong nửa đầu năm 2026. Sự bùng nổ diễn ra trên diện rộng: doanh số của TCL tại Tây Âu tăng hơn 27% (riêng Pháp tăng hơn 300%), Haier chiếm tới 22,4% thị phần tại Đức, và chính phủ Pháp thậm chí phải đặt hàng khẩn cấp 30.000 máy cho các bệnh viện.
Đỉnh điểm của cơn sốt này có thể thấy qua mẫu PortaSplit của Midea. Tính đến cuối tháng 6, công ty đã bán được hơn 200.000 chiếc ở châu Âu, trong đó riêng Đức tiêu thụ 60.000 chiếc. Trong khi giá bán lẻ chính thức là 699-900 euro, nhưng giá thị trường chợ đen đã vọt lên 1.500-5.000 euro.
Truyền thông châu Âu đã mô tả tình trạng mua sắm máy lạnh tại các siêu thị EU là “cuồng loạn” khi người tiêu dùng hoảng loạn, dẫm đạp nhau để giành giật từng chiếc máy lạnh. Một lập trình viên người Đức tạo ra trang web trả phí để theo dõi hàng tồn kho tại 1.171 cửa hàng.
Ricky Hồ / BSA Media
