Đấy chính là điều mà các chuyêngia nhấn mạnh trong Hội thảo “Công nghiệp dệt may Việt Nam và bước ngoặt hội nhậplớn” diễn ra tại TP.HCM cuối tuần trước do Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế thuộc Đạihọc Khoa học Xã hội và Nhân văn phối hợp Câu lạc bộ doanh nghiệp dẫn đầu (LBC),Hội DNHVNCLC Viện Friedrich – Ebert – Stiftung tổ chức.

Sự thiếu liên kết giữa các doanhnghiệp, theo ông Lê Tiến Trường, Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam, là điều đáng đáng lo lắng của ngành dệt may ViệtNam bên cạnh việc hạn chế về vốn và năng lực quản trị.

Ông Trường dẫn chứng, tại Hiệp hộiDệt may có 700 hội viên nhưng chỉ có 200 hội viên đóng hội phí. Đa phần các hộiviên không nhiệt tình trong việc xây dựng và phát triển tổ chức hội, và”chi khi cùng đường, không còn hỏi ai được nữa mới tìm đến hội”, do vậyviệc chia sẻ thông tin, giúp đỡ nhau cùng phát triển cũng rất hạn chế…

Gần 100 doanh nghiệp, khách mời hoạt động và kinh doanh trong lĩnh vực dệt may đã tới tham gia chương trình

“Sẽ không có hiệp hội nào có thểtồn tại nếu không có doanh nghiệp lớn đứng sau lưng làm mạnh thường quân”, ôngTrường nói.

Từ sự thiếu liên kết này, ông Trườngcho rằng các doanh nghiệp dệt may Việt Nam chưa có tác phong làm việc theo chuỗi,trong khi các hiệp định đều đặt nặng vấn đề về chuỗi liên kết để hưởng được nhiềulợi nhuận.

Với gần 6.000 doanh nghiệp dệt mayViệt Nam, theo ông Trường nếu liên kết với nhau sẽ mạnh hơn bất kỳ một doanhnghiệp FDI nào, vì nước ngoài nếu có đầu tư vào muốn hưởng lợi ích từ ưu đãithuế thì vẫn phải may ở Việt Nam.

“Nếu các DN Việt Nam liên kết đểlàm giá tốt thì chắc chắn “cái bánh” được chia vẫn hợp lí”.

Từ thực tế là lãnh đạo hiệp hội dệtmay, ông Trường khẳng định, hiệp hội nào có tính chủ động cao, ít phụ thuộc vàonhà nước thì hiệu quả hoạt động càng cao.

Cùng quan điểm trên, bà Tôn Nữ ThịNinh, Đại sứ hàng Việt, chủ tịch Quỹ Hòa bình và phát triển Việt Nam tại TP.HCMnhận định. Trong giai đoạn mới, không thể chờ đợi một doanh nghiệp vừa và nhỏhiểu luật chơi. Các hiệp hội doanh nghiệp phải xác định thách thức mới, luậtchơi như thế nào để cho doanh nghiệp hội viên biết.

Kể bài học về một vị phó giám đốcngành thủy của Việt Nam bắt về tội bán phá giá cá basa tại Mỹ, bà Ninh nhấn mạnh:

“Luật chơi trong hội nhập quốc tếcó những quy định giữa các nước trên thế giới, nếu các hiệp hội không nắm vững,không có thông tin sẽ dẫn đến những hệ quả khó lường cho doanh nghiệp”

Ở một khía cạnh khác, tiến sĩNguyễn Đức Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), cáikhó của hiệp hội hiện nay là cơ chế.

“Chúng ta chưa có luật điều chỉnhđể tạo ra sự cởi mở, độc lập, tự do của các thành viên vì luật chưa rõ ràng”.

Ông Thành cũng cho hay, những quyđịnh hành chính của Việt Nam vẫn còn nhiêu khê dẫn đến việc thành lập hội rấtphức tạp. Ngoài ra, việc vận hành hoạt động của hiệp hội cũng có sự can thiệp từbên ngoài…

Thay đổi gì để đón lợi thế từ các hiệp định FTA!

Chia sẻ tại hội thảo, giáo sư Prof.Hansjörg Herr – Trường Kinh tế Berlin (FHW) chorằng, cái khó của Việt Nam là chưa đào tạo tốt trong ngành dệt may, nên các côngty đầu tư nước ngoài chỉ muốn Việt Nam sản xuất ở một số khâu, những khâu chấtlượng cao họ muốn đem về những nước phát triển làm…

Các diễn giả phân tích nhiều vấn đề nổi bật của dệt may Việt Nam khi tham gia trong các hiệp định

Giáo sư Herr nhận định, nhữngkhâu giá trị cao đang chảy ra ngoài, điều đó có nghĩa là sự lựa chọn, nỗ lực vàquyết tâm, định hướng là rất quan trọng để đối phó với những thách thức thươngmại tự do để có thể leo lên cao trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Một điều được cho là khó khăn nữatheo ông Trường của Vinatx là chi phí công quá cao.

Chi phí chung để làm ra sản phẩngồm có chi phí sản xuất và chi phí quản trị công. Khi doanh nghiệp đầu tư côngnghệ tiên tiến để nâng cao được năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất,nhưng nếu chi phí quản trị công ngày càng tăng thì tổng chi phí của doanh nghiệpkhó có thể giảm được.

“Chúng tôi cố hết sức thắt lưngbuộc bụng, tiết kiệm tối đa mọi chi phí, gia tăng năng suất nhưng giá thành quảntrị công trên một đơn vị sản phẩm vẫn không giảm. Nếu cứ tiếp tục tăng chi phí quảntrị công doanh nghiệp sẽ chẳng còn sức để cạnh tranh”. Ông Trường bày tỏ.

Ngoài ra, theo ông Trường, tháchthức nữa và quan trọng của ngành dệt may thời gian tới vẫn là quy tắc xuất xứ “từsợi trở đi” trong TPP. Trong tổng thể các ngành xuất khẩu của Việt Nam,xét tỷ trọng giữa nhập khẩu và xuất đi thì dệt may là ngành công nghiệp đang cónăng lực cạnh tranh.

Ông Trường tính rằng trong hơn 27tỉ USD thu được từ xuất khẩu dệt may năm 2015, nhập khẩu nguyên phụ liệu hết 14tỉ USD, chi trả tiền lương, chi phí lao động hết 6 tỉ USD. Như vậy, hơn 7 tỉUSD còn lại là từ nguyên liệu trong nước.

“Chính vì vậy mà dệt may đượcChính phủ đánh giá là ngành cốt lõi, nhưng hiện nguyên liệu là thử thách lớn củadoanh nghiệp dệt may Việt Nam”.

Theo ông Trường, nếu để đầu tư tạocông ăn việc làm cho một công nhân may, chỉ cần mất 3.000 USD.

Trong khi đó, đầu tư một vị trícông nhân sợi phải mất từ 100.000 – 200.000 USD. Tức là đầu tư 20 triệu USD mớitạo được việc làm cho 100 công nhân trong ngành dệt nhuộm.

“Con số này là rất căng thẳng vớinhững doanh nghiệp dệt may vừa và nhỏ như Việt Nam”, ông Trường cho biết.

Bài, ảnh: Quỳnh Trần