Những gương mặt đó, cùng với nhiều gương mặtsáng và tích cực vẫn đang hoà lẫn đâu đấy trong số 92 triệu con người Việt đangcòn sống với nền nông nghiệp truyền thống, thực ra đang như những đốm lửa đitìm nhau, cùng gom tụ lại chờ một ngày thắp lên ngọn lửa mới của nền kinhthương phát triển của Việt Nam.

Thiêntai và nhân hoạ – cơ và nguy

Tất cả họ đang nhìn thấy những cơ hội cả lớnlẫn nhỏ trong một nền kinh tế đang đối mặt với sự cực đoan của biến đổi khí hậu,sự ô nhiễm nghiêm trọng của môi trường, sự cạnh tranh khốc liệt của hội nhập.

Biến đổi khí hậu là thiên tai, nhưng “nhântai”, nghĩa là phương thức làm nông đầy phân hoá học và thuốc bảo vệ thực vật,cộng với nhiều công trình “cải tạo tự nhiên” khác, càng đẩy nhanh sự cực đoan củathời tiết. Đã có những cảnh báo: vùng đất trù phú của đồng bằng sông Cửu Long(ĐBSCL) đang tan rã. Lũ – nguồn phù sa quý giá – về ngày một ít hơn, hạn mặnxâm nhập ngày một sâu hơn, môi trường sinh kế ngày càng khắc nghiệt hơn, chưanói đến một thị trường cũng đang bầm giập không kém. Mối nguy đã thấy rõ! Nhànghiên cứu Nguyễn Quang Dy đề cập đến thảm hoạ môi trường miền Trung, thiên taikhông bằng nhân hoạ do phá rừng, làm thuỷ điện tràn lan, thiếu quản trị rủi ro,lại diễn ra cùng lúc với thiên tai ở tiểuvùng Mekong đang gặp hạn hán và ngập mặn, làm khủng hoảng cơ cấu nông nghiệp…

Vậy là, những đốm lửa nhỏ, rải rác trên vùngđồng bằng rộng lớn đó hôm nay, ngày 26.10, sẽ cùng góp sức với nhau. Gọi là diễnđàn mà không chỉ có thảo luận, còn có kết nối, định hướng hành động, đánh thứccác tiềm lực, nguồn lực.

Vậyđánh thức bằng cách nào?

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, với bàitrình bày “Từ các vấn đề thời sự của kinh tế và nông nghiệp Việt Nam: Gợi ý cácgiải pháp đổi mới nông nghiệp”, sẽ cập nhật sát sườn hơn nữa báo cáo 2035 vớicác giải pháp từ báo cáo mới đây của ngân hàng Thế giới về nông nghiệp ViệtNam: “Chuyển đổi nông nghiệp Việt Nam, nhiều hơn từ ít hơn” và đưa ra nhiều giảipháp, nhiều cơ hội mới.

Bà Chi Lan cho rằng từ những giải pháp đã đượcđề cập lâu nay, tích tụ đất đai, cơ giới hoá, thay đổi trong cách sử dụng đấtvà tăng quy mô sản xuất (trong chăn nuôi và thuỷ sản), cần nhấn mạnh định hướngthị trường và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Các biện pháp để thực hiện là:xây dựng hệ thống kinh doanh nông nghiệp: hợp tác xã liên kết với doanh nghiệp(DN), củng cố chuỗi giá trị và gia tăng kết nối với hệ thống phân phối hiện đại.Yêu cầu phát triển nông nghiệp theo thị trường sẽ khuyến khích phát triển thịtrường dịch vụ nông nghiệp, các dịch vụ kinh doanh liên kết với nông nghiệp (hậucần, viễn thông, tài chính) của tư nhân và giám sát chặt các quy định quản lýchất lượng, an toàn thực phẩm…).

Về dài hạn, yếu tố đổi mới sáng tạo phải đượcđặt lên hàng đầu, và bảo đảm môi trường bền vững. Nói như Nguyễn Quang Dy,Chính phủ và các thể chế tài trợ quốc tế cần hỗ trợ kịp thời các sáng kiến vàmô hình sáng tạo thực sự của các địa phương (như mô hình liên kết ABCD-Mekongvà hội DN.HVNCLC) cùng với đổi mới thể chế và vận dụng công nghệ mới.

Mô hình mà bà Lan muốn gửi gắm: RICH, mộtĐBSCL giàu có, với bốn mẫu tự là R – Resilient: Chống chịu và thích ứng, I –Innovative: Sáng tạo, C – Connectivities: Kết nối để hình thành chuỗi giá trịvà H – Harmonious: Hài hoà.

Đã từ lâu, người đồng bằng thoải mái sống nhờDUYÊN MAY của vùng đất Chín Rồng trù phú. Giờ là thời khắc phải LỰA CHỌN: cứ đểcuộc sống trôi giạt theo những mối nguy hay chủ động, vừa thích ứng thiên nhiênvà phát triển các tài nguyên, nguồn lực để nguy thành cơ, thành sự thịnh vượngvà hạnh phúc.

Viết bởi BSA