Đây là một trong những nội dung được các doanh nghiệp quan tâm tại khóa đào tạo về “Hướng dẫn ghi nhãn thực phẩm thị trường Việt Nam”, do Ban dự án Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao – Chuẩn hội nhập (HVNCLC-CHN) tổ chức trong hai ngày 9 và 10 tại Văn phòng Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao.
Giảng viên chia sẻ tại khóa học là bà Hồ Ngọc Phương Thảo – Chuyên gia Ban dự án Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao – Chuẩn hội nhập (HVNCLC-CHN).
Giá trị dinh dưỡng tham chiếu: doanh nghiệp không được tự chọn
Theo bà Hồ Ngọc Phương Thảo, một trong những điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý hiện nay là việc áp dụng giá trị dinh dưỡng tham chiếu (NRV) theo quy định mới của Việt Nam.
Theo hướng dẫn tại Thông tư 29, tất cả tổ chức, cá nhân khi xây dựng bảng thông tin dinh dưỡng trên nhãn sản phẩm đều phải sử dụng bộ giá trị tham chiếu này làm căn cứ tính toán. Đây là văn bản pháp lý có hiệu lực cao nhất trong lĩnh vực ghi nhãn dinh dưỡng, được xây dựng trên cơ sở tham khảo các khuyến nghị của Codex Alimentarius và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Bà Phương Thảo nhấn mạnh, đối với các chỉ tiêu dinh dưỡng bắt buộc, doanh nghiệp không được tự ý sử dụng các bảng tham chiếu khác. Chỉ trong trường hợp sản phẩm hướng đến những nhóm đối tượng đặc thù như người cao tuổi, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú hoặc sản phẩm thay thế bữa ăn, doanh nghiệp mới cần tham khảo thêm các khuyến nghị chuyên biệt từ những nguồn phù hợp.
Theo quy định hiện hành, nhu cầu năng lượng tham chiếu của người trưởng thành Việt Nam được xác định ở mức 2.000 kcal/ngày. Đây là cơ sở để tính toán tỷ lệ phần trăm nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày (%NRV) của từng chất dinh dưỡng trong sản phẩm.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Hồ Ngọc Phương Thảo, việc thể hiện tỷ lệ phần trăm nhu cầu dinh dưỡng trên nhãn hiện chưa phải là nội dung bắt buộc. Doanh nghiệp có thể công bố hoặc không công bố tùy theo nhu cầu thị trường hoặc yêu cầu của khách hàng. Nội dung bắt buộc vẫn là các giá trị dinh dưỡng gốc như năng lượng, chất đạm, chất béo và carbohydrate.
Chưa có giá trị tham chiếu chính thức cho đường
Một điểm đáng chú ý được bà Phương Thảo lưu ý là Việt Nam hiện chưa ban hành giá trị dinh dưỡng tham chiếu chính thức đối với chỉ tiêu đường. Trong trường hợp doanh nghiệp muốn công bố tỷ lệ phần trăm nhu cầu đường hằng ngày, có thể tham khảo các khuyến nghị từ Codex hoặc các tổ chức quốc tế khác như FDA. Tuy nhiên, khi sử dụng các nguồn tham chiếu ngoài quy định trong nước, doanh nghiệp cần ghi chú rõ nguồn dẫn chiếu trên nhãn.
Riêng đối với chỉ tiêu muối, quy định của Việt Nam yêu cầu công bố dưới dạng natri (sodium) chứ không phải muối. Vì vậy, trong quá trình xây dựng hồ sơ và thiết kế nhãn, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý sử dụng đúng thuật ngữ “Natri” bằng tiếng Việt hoặc “Sodium” bằng tiếng Anh.
Những trường hợp không bắt buộc ghi nhãn dinh dưỡng
Theo Thông tư 29, một số nhóm sản phẩm được miễn ghi nhãn dinh dưỡng.
Thứ nhất là các nguyên liệu thực phẩm không bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng.
Thứ hai là thực phẩm chỉ có một thành phần nguyên liệu duy nhất. Ví dụ như nước ép trái cây nguyên chất 100%, không bổ sung thêm nước, đường hoặc bất kỳ thành phần nào khác.
Tuy nhiên, bà Hồ Ngọc Phương Thảo lưu ý rằng nếu sản phẩm có thêm thành phần thứ hai, kể cả nước, thì sẽ không còn thuộc diện miễn trừ. Chẳng hạn, nước trái cây pha thêm nước hoặc siro có bổ sung nước đều phải thực hiện ghi nhãn dinh dưỡng theo quy định.
Trong phần trao đổi chuyên sâu tại khóa học, bà Phương Thảo cũng dành thời gian phân tích sự khác biệt giữa các khái niệm thường bị sử dụng lẫn lộn như “nước ép”, “nước cốt” và “cô đặc”.
Theo thông lệ quốc tế, nước ép trái cây (fruit juice) là sản phẩm thu được từ việc ép trái cây và loại bỏ phần bã mà không bổ sung thêm nước. Nếu sản phẩm tiếp tục được gia nhiệt để loại bớt nước, làm tăng hàm lượng chất khô hòa tan và đường tự nhiên thì được gọi là nước ép cô đặc (concentrated juice).
Trong khi đó, thuật ngữ “nước cốt” hiện vẫn được sử dụng khá phổ biến tại Việt Nam nhưng chưa có định nghĩa pháp lý rõ ràng, dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng.
Gia vị có phải ghi nhãn dinh dưỡng hay không?
Đây là một trong những nội dung gây nhiều tranh luận trong cộng đồng doanh nghiệp.
Theo giải thích của bà Hồ Ngọc Phương Thảo, quy định miễn ghi nhãn đối với các gói gia vị nhỏ không áp dụng cho tất cả sản phẩm gia vị trên thị trường. Việc miễn ghi chỉ áp dụng đối với những gói gia vị có kích thước rất nhỏ, thường đi kèm trong các sản phẩm lớn hơn như mì ăn liền, rong biển hoặc các bộ sản phẩm đóng gói sẵn.
Đối với các sản phẩm gia vị được bán như một đơn vị hàng hóa độc lập trên thị trường, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện ghi nhãn dinh dưỡng đầy đủ theo quy định.
Trà, cà phê, đồ uống có cồn và thực phẩm bảo vệ sức khỏe
Thông tư 29 cũng quy định một số nhóm sản phẩm đặc thù được miễn ghi nhãn dinh dưỡng, bao gồm: Trà và cà phê nguyên chất, đồ uống có cồn, men thực phẩm. Một số nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe (thực hiện theo quy định ghi nhãn riêng).
Tuy nhiên, theo bà Hồ Ngọc Phương Thảo, nếu trà hoặc cà phê có bổ sung thêm đường, hương liệu, ngũ cốc, đậu nành hoặc các thành phần khác thì sẽ không còn thuộc diện miễn trừ.
Một số hình ảnh tại khóa học:
