- Mô hình trang trại nuôi heo cao tầng bùng nổ ở Trung Quốc, tính từ năm 2018 đã có hơn 4.500 tòa nhà cao tầng.
- Đàn heo và sản lượng thịt bùng nổ, trong khi nhu cầu và khẩu vị người dân thay đổi, giá thịt giảm 16%, rẻ hơn rau.
- Các tập đoàn chăn nuôi như Muyuan Foods và Wens Foodstuffs Group công bố các kế hoạch tìm thị trường nước ngoài, Đông Nam Á là ưu tiên.
Sự bùng nổ của các “siêu trang trại” công nghệ cao cùng những thay đổi trong thói quen tiêu dùng đang khiến thị trường thịt heo Trung Quốc lâm vào cảnh dư thừa nghiêm trọng, đẩy giá sụt giảm trên diện rộng.
Tại vùng ngoại ô Ngạc Châu thuộc tỉnh Hồ Bắc ở miền Trung Trung Quốc, những tòa nhà cao tầng trông như chung cư sừng sững mọc lên giữa vùng trang trại và nhà dân xung quanh. Cụm tòa nhà cao 26 tầng này là trang trại nuôi heo lớn nhất thế giới, hoạt động từ mùa thu năm 2022.
Hubei Zhongxin Kaiwei Modern Animal Husbandry đã đầu tư 4 tỉ nhân dân tệ (591 triệu USD) cho mô hình trang trại thẳng đứng này. Các tầng được phân chia theo chức năng nhân giống và sinh sản, nuôi heo con, nuôi heo thịt và các khâu khác. Heo được di chuyển bằng thang máy, trong khi các công đoạn cho ăn, thông gió và khử trùng đều vận hành tự động. Cơ sở này đạt công suất cung ứng lên tới 1,2 triệu con heo mỗi năm.
Từ năm 2018, Trung Quốc đã xây dựng hơn 2.000 trang trại nuôi heo theo mô hình cao tầng, với tổng 4.500 tòa nhà từ 2 tầng trở lên. Các tỉnh có mật độ dân cư cao và khan hiếm đất nông nghiệp như Quảng Đông, Tứ Xuyên, Chiết Giang, Hồ Bắc là những nơi đi đầu. Riêng tỉnh Quảng Đông đã có khoảng 170 trang trại nhiều tầng, trong khi Tứ Xuyên cũng quy hoạch vận hành hơn 64 cụm trang trại lớn.
Nỗi lo của nuôi heo cao tầng
Trung Quốc chiếm một nửa lượng thịt heo tiêu thụ trên toàn thế giới, khoảng 54-58 triệu tấn mỗi năm. Tuy vậy, xu hướng tiêu thụ thịt heo có xu hướng chững lại và giảm nhẹ do người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu và chuyển dịch một phần sang các nguồn đạm khác.
Thịt heo gắn liền với đời sống thường nhật của người dân đại lục. Vì thế, chính phủ luôn ưu tiên bảo đảm nguồn cung.
Sau khi đàn heo suy giảm nghiêm trọng vì dịch tả heo châu Phi giai đoạn 2018–2021, chính quyền khuyến khích các nhà sản xuất mở rộng quy mô. Điều này khiến các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ dần bị thu hẹp, nhường chỗ cho sự trỗi dậy của các doanh nghiệp chăn nuôi lớn với năng lực sản xuất vượt trội và khả năng kiểm soát chi phí tốt hơn.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo các trang trại quy mô lớn có thể làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Giáo sư Matthew Hayek từ Đại học New York, Mỹ cho rằng: “Các cơ sở chăn nuôi thâm canh có thể giảm tương tác giữa động vật hoang dã và vật nuôi, nhưng nếu dịch bệnh xâm nhập, tác động có thể lây lan như cháy rừng”.
Giá thịt rẻ hơn rau…
Hệ quả của cuộc cách mạng chăn nuôi này là nguồn cung thịt heo tăng vọt. Theo Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc, sản lượng thịt heo quí 1-2026 đạt 16,7 triệu tấn, tăng 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái, với 200,3 triệu con heo được giết mổ.
Trung Quốc vốn tồn tại “chu kỳ giá heo” – hiện tượng biến động về số lượng đàn heo và giá thịt. Chu kỳ hiện tại đặc trưng bởi tình trạng dư thừa nguồn cung kéo dài do hoạt động chăn nuôi heo đã được công nghiệp hóa trên diện rộng, kéo theo giá thịt heo sụt giảm:
Tháng 6-2026, trong rổ chỉ số giá tiêu dùng (CPI), giá thịt heo giảm 15,9% – 16% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng giảm thứ 13 liên tiếp. Đà giảm này kìm hãm tốc độ tăng chung của CPI, khiến chỉ số giá thực phẩm Trung Quốc giảm 1,6%. Trên mạng xã hội xuất hiện nhiều bình luận cho rằng “mua thịt còn rẻ hơn mua rau”.
Giá tháng 7 nhích nhẹ so với tháng 6, tăng 4,1%. Tuy vậy, so với cùng kỳ năm trước, giá bản lẻ giảm 13,3%. Đà tăng chững lại và đi ngang trong tháng 8, với giá heo hơi trong khoảng 10,9-11,1 nhân dân tệ mỗi ký (khoảng 38.000-39.000 đồng).
Các hãng dữ liệu hàng hóa Sunsirs và Mysteel nói đợt phục hồi giá từ 10-11 nhân dân tệ chỉ mang tính kỹ thuật. Do nguồn cung từ các “siêu trang trại” cao tầng vẫn ra thị trường đều đặn trong khi nhu cầu mùa hè còn yếu, thị trường heo Trung Quốc chưa có dấu hiệu đảo chiều chu kỳ giảm giá.
Sức ép với các trang trại
Tại Trung Quốc, thịt heo chiếm khoảng 60% tổng lượng thịt tiêu thụ, cao hơn nhiều so với mức trung bình của thế giới. Tuy nhiên, sự thay đổi trong thói quen ăn uống đang góp phần làm giá thịt giảm thêm.
“Tôi cố gắng không ăn quá nhiều thịt heo vì chứa nhiều chất béo”, một phụ nữ ngoài 30 tuổi sống tại Bắc Kinh chia sẻ, phản ánh ý thức bảo vệ sức khỏe ngày càng tăng của người tiêu dùng. Cùng với đó, mức sống được nâng cao cũng mang lại nhiều sự lựa chọn đa dạng hơn như thịt bò, thịt gà và hải sản.
Giá thịt heo lao dốc đang bào mòn lợi nhuận của các doanh nghiệp chăn nuôi. Tình hình càng trở nên khó khăn hơn khi giá thức ăn chăn nuôi tăng vọt do ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông.
Tập đoàn Muyuan Foods – đơn vị chăn nuôi heo lớn nhất thế giới – đang theo dõi sát sao các biến động thị trường trước rủi ro từ giá thức ăn chăn nuôi. Công ty đang nỗ lực cắt giảm chi phí bằng cách phối trộn linh hoạt các loại thức ăn khác nhau.
Các nhà chăn nuôi hiện rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: họ buộc phải bán lỗ vì lo ngại nếu ngừng bán thì tổn thất sẽ còn lớn hơn.
Kiềm chế nguồn cung, tìm thị trường nước ngoài
Trước tình trạng dư cung kéo dài, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc đã ban hành quy định mới, hạ mục tiêu quy mô đàn heo nái từ 39 triệu con xuống còn 37,5 triệu con (lần điều chỉnh thứ hai kể từ tháng 2-2024). Đến cuối quí 2-2026, đàn heo nái đã giảm xuống còn khoảng 37,8 triệu con.
Hồi tháng 6, các doanh nghiệp chăn nuôi heo hàng đầu đã được tổ chức hội nghị bàn tròn, kêu gọi tiếp tục cắt giảm năng lực và sản lượng sản xuất.
Ông Vương Tổ Lực, chuyên gia của Viện Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc, giải thích: “Việc điều chỉnh này không đơn thuần là cắt giảm công suất mà nhằm giảm bớt biến động của chu kỳ heo và giúp ngành ổn định, hiệu quả hơn”.
Hiệu quả chăn nuôi của Trung Quốc đã cải thiện đáng kể. Trong giai đoạn thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, số heo con cai sữa mỗi năm trên mỗi heo nái đã tăng từ 19,9 lên 23,4 con. Một số công ty hàng đầu thậm chí đạt trên 28 con, nghĩa là cùng một số heo nái có thể cung cấp nhiều heo thịt hơn.
Trong bối cảnh nhu cầu nội địa chững lại, các nhà sản xuất thịt heo đang tích cực tìm kiếm cơ hội tại thị trường quốc tế:
Tháng 2-2026, Muyuan Foods niêm yết trên hị trường chứng khoán Hồng Kông, huy động được 10,6 tỉ HKD (1,35 tỉ USD). Trong đó, 60% nguồn vốn sẽ được dùng để mở rộng hoạt động ra nước ngoài, với Đông Nam Á là điểm đến đầu tiên.
Mới đây, Wens Foodstuff Group cũng đã thông báo kế hoạch mở rộng sang thị trường Đông Nam Á, theo tờ Securities Times.
Ricky Hồ / BSA Media
