Chi phí năng lượng tăng mạnh giữa lúc sức mua yếu lại. Làn sóng lo ngại đang lan rộng trong cộng đồng doanh nghiệp Đông Nam Á khi khủng hoảng Trung Đông bước sang tháng thứ ba. Đáng lo ngại hơn, lạm phát nhập khẩu trong tháng 5-2026 “xát muối” vào vết thương của các nền kinh tế Đông Nam Á. Đồng đô xanh đang tiếp tục neo ở mức cao, trong khi các đồng nội tệ như baht của Thái Lan, peso của Philippines, ringgit của Malaysia hay đồng Việt Nam (VND) vần trượt dốc, khiến chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu bằng đồng bạc xanh càng phình to ngoài tầm kiểm soát.

Nhưng bức tranh kinh tế khu vực đang phân hóa. Nhà phân tích Sufianti của Bloomberg Intelligence nhận định: Philippines và Thái Lan là hai quốc gia có mức hạ dự báo lợi nhuận doanh nghiệp mạnh nhất. Philippines lao đao vì lạm phát chạm đỉnh 3 năm do phụ thuộc nhiên liệu nhập khẩu, còn Thái Lan chịu sức ép lớn lên ngành du lịch. Ở chiều ngược lại, Indonesia và Malaysia phần nào chống chịu tốt hơn nhờ giá hàng hóa cơ bản tăng cao. Trong khi đó, tại Singapore và Việt Nam, các doanh nghiệp lại đang chật vật giải bài toán đứt gãy logistics.

Hàng không, du lịch giữa mùa hè khô hạn, tiêu dùng đuối sức

Ngành hàng không nằm trong số những lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất. Để đối phó với chi phí nhiên liệu bay leo thang, các hãng như AirAsia X, Singapore Airlines và Thai Airways International đã buộc phải tăng giá vé, áp phụ phí và cắt giảm đường bay. Tại Việt Nam, Vietnam Airlines cho biết đã kích hoạt các kịch bản ứng phó khẩn cấp.

Tuy nhiên, bước vào cuối tháng 5-2026 – thời điểm mở màn cho mùa cao điểm du lịch hè – ngành công nghiệp không khói đang đối mặt với một bài test sinh tử. Tổng công ty quản lý và điều hành các sân bay Thái Lan (AoT) nói giá vé quá cao đã khiến lượng khách giảm mạnh. Chính phủ và các doanh nghiệp liên quan gấp rút tung ra các chiến dịch trợ giá. Tình hình tương tự tại Việt Nam, các hãng hàng không, lữ hành và khách sạn phải ráo riết bắt tay tung ra các “combo liên kết” nhằm giữ chân nhóm du khách đang có xu hướng “nhịn đi chơi, ở nhà để tiết kiệm tiền”.

Ngành bán lẻ cũng chịu cảnh đìu hiu. Chuỗi nhà hàng Jollibee Foods ớ Philippines báo lợi nhuận quí 1 giảm tới 39%, phải xem xét lại kế hoạch mở rộng. Tập đoàn Charoen Pokphand Foods (CP Foods) của Thái Lan cảnh báo gián đoạn logistics đẩy chi phí thức ăn chăn nuôi lên cao. Tại Singapore, công ty vận hành khu nghỉ dưỡng Genting Singapore ghi nhận nhu cầu yếu đi do sinh hoạt phí đắt đỏ, trong khi tập đoàn viễn thông Globe Telecom của Philippines dự báo ngân sách hộ gia đình sẽ còn bị thắt chặt hơn nữa.

Ngành y tế cũng chịu áp lực khủng hoảng. Tập đoàn bệnh viện Bangkok Dusit Medical Services lo ngại lượng bệnh nhân Trung Đông giảm sút và người dân nội địa trì hoãn khám chữa bệnh. Nhận thấy rủi ro suy thoái, các ngân hàng như SCB X (Thái Lan) và BDO Unibank (Philippines) đã chủ động tăng mạnh trích lập dự phòng nợ xấu.

Chuỗi cung ứng công nghiệp “ngấm đòn”

Căng thẳng quanh eo biển Hormuz đang đe dọa dòng chảy nguyên liệu chiến lược. Tập đoàn năng lượng PTT của Thái Lan cho biết chi phí mua dầu thô tăng mạnh, buộc họ tìm nguồn cung ngoài Trung Đông. Cùng lúc, tập đoàn Siam Cement phải tạm dừng một phần hoạt động sản xuất hóa chất do cạn kiệt đầu vào. Ngành vật tư y tế cũng chung số phận: Karex của Malaysia tăng giá bán bao cao su tới 30% do thiếu hóa chất gốc dầu, còn Top Glove tăng giá găng tay nitrile vì cạn nguồn cao su tổng hợp.

Tình hình càng trở nên ngột ngạt khi bước sang tháng 5-2026, vận tải biển toàn cầu rục rịch vào sớm mùa cao điểm vận chuyển. Hàng loạt hãng tàu đã bắt đầu áp dụng sớm phụ phí mùa cao điểm (PSS), trong khi tình trạng thiếu vỏ container rỗng lại tái diễn cục bộ tại các cảng lớn của châu Á. Hàng hóa ứ đọng tại cảng, cước phí đội lên gấp nhiều lần khiến dòng tiền của nhiều nhà sản xuất công nghiệp lâm vào cảnh đứt gãy trầm trọng.

Hiệu ứng domino từ ngành lốp xe

Một trong những mắt xích chịu sức ép lớn nhất từ khủng hoảng logistics là ngành sản xuất vỏ lốp xe. Là “cái nôi” của ngành sản xuất vỏ lốp xe thế giới,  Đông Nam Á đang chịu áp lực từ mọi phía. Hãng lốp Michelin của Pháp cảnh báo nếu xung đột kéo dài, chi phí nguyên liệu và logistics có thể đội thêm hơn 400 triệu euro trong năm tài chính này. Tương tự, Sumitomo Rubber Industries của Nhật Bản cho biết lợi nhuận đang bị bào mòn, buộc công ty tăng giá bán trên diện rộng. Cả hai “ông lớn” này đều có nhà máy khổng lồ tại ASEAN, và việc lốp xe tăng giá chắc chắn tạo ra hiệu ứng dây chuyền, đẩy chi phí của xe buýt, đội xe giao hàng và máy móc nông nghiệp lên một mặt bằng mới.

Chính phủ tung “phao cứu sinh”

Không thể “bình chân như vại” khi doanh nghiệp ngã gục, tính đến cuối tháng 5/2026, chính phủ các nước ASEAN đã bắt đầu tung phao cứu sinh. Tại Malaysia và Indonesia, giới chức đang phải duy trì và điều chỉnh các gói trợ cấp giá nhiên liệu khẩn cấp để làm vách ngăn lạm phát. Ở Thái Lan, chính phủ bắt đầu thảo luận các biện pháp giãn nợ và giảm thuế cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam liên tục chỉ đạo hệ thống ngân hàng thương mại nỗ lực tung các gói tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất cho vay nhằm xoa dịu sức ép chi phí dòng tiền cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Ricky Hồ / BSA Media / Bản tin LBC