Sử dụng công nghệ mới giúp cây trồng quang hợp và từ đó giảm lượng phân bón, sản xuất nhựa sinh học và da nhân tạo từ phế phẩm nông nghiệp… Các startup công nghệ nông nghiệp (agritech) Đông Nam Á đang sử dụng các nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương để vượt qua đứt gãy chuỗi cung ứng do khủng hoảng Trung Đông.
Việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa trên thực tế đã gây khó khăn cho việc thu mua phân bón và các nguyên liệu thô – như urê, amoniac và axit photphoric – vốn phần lớn do Trung Đông cung cấp. Điều này làm dấy lên những lo ngại về nguy cơ suy giảm sản lượng nông nghiệp.
Các quốc gia Đông Nam Á phụ thuộc lớn vào Trung Đông về nguồn dầu mỏ, một nguyên liệu thô then chốt để sản xuất nhựa.
Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của nhiều quốc gia Đông Nam Á và Nam Á. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, tính đến năm 2023, ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 12,5% GDP của Indonesia và 16,2% của Ấn Độ, trong khi tỷ lệ này ở Nhật Bản chỉ là 0,9%.
“Chế phẩm chấm lượng tử” thay thế phân bón
“Chúng tôi có thể tăng đáng kể năng suất cây trồng bằng cách đưa thêm năng lượng ánh sáng vào thực vật để quá trình quang hợp diễn ra hiệu quả hơn”, theo Chor Chee Hoe, đồng sáng lập kiêm CEO của startup Qarbotech ở Malaysia.
Công ty này sản xuất QarboGrow, một hợp chất ứng dụng công nghệ nano để thúc đẩy sự phát triển của cây trồng. Hợp chất này do Đại học Putra Malaysia vốn có thế mạnh về agritech phát triển.
Qarbotech đã giành giải thưởng cao nhất tại SusHi Tech Tokyo 2026 diễn ra cuối tháng 4 vừa rồi, với sự tham dự của nhiều startup mới nổi của Nhật Bản và các nước. Chor cho biết cây trồng chỉ sử dụng vài phần trăm năng lượng từ ánh sáng mặt trời để phát triển. Việc phun QarboGrow lên lá cây với tần suất khoảng một lần mỗi tuần sẽ cải thiện khả năng hấp thụ ánh sáng mặt trời, giúp nâng cao vượt trội hiệu suất quang hợp.
Chất thúc đẩy tăng trưởng này chứa các chấm lượng tử carbon: những hạt có đường kính nhỏ hơn 10 nanomet.
Chấm lượng tử là chủ đề của Giải Nobel Hóa học năm 2023, có thể giữ electron và điều chỉnh sự phát xạ ánh sáng, đồng thời được ứng dụng trong các thiết bị như màn hình tivi nhờ cấu trúc vi mô bán dẫn dẫn điện. Chúng thường được làm từ các vật liệu vô cơ như cadmium (hay Cadimi) có độc tính cao.
Chor nói các chấm lượng tử carbon làm từ nguyên liệu sinh học không gây độc hại. Nghiên cứu về việc ứng dụng đặc tính tăng cường hấp thụ ánh sáng của chúng vào nông nghiệp cũng đang được tiến hành tại Nhật Bản.
Các thử nghiệm của Qarbotech đã giúp tăng năng suất lúa thêm 40%, ớt thêm 30% và ngô thêm 15%. Thời gian thu hoạch các loại nông sản này cũng sớm hơn khoảng 20%.
Công nghệ này còn giúp giảm lượng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón. Qarbotech đã mở rộng hoạt động sang các nước như Philippines và Ấn Độ, đồng thời bắt đầu thử nghiệm tại Nhật Bản trên các cánh đồng lúa và thảm cỏ của một sân golf.
Nhựa sinh học và da nhân tạo từ lá dứa
Nhiều công ty khởi nghiệp khác lại đang chế tạo hàng loạt sản phẩm đa dạng từ phế phẩm nông nghiệp.
Công ty Evergen Technologies của Thái Lan sản xuất nhựa sinh học và da nhân tạo từ lá dứa (thơm), nguồn nguyên liệu dồi dào tại địa phương. Công nghệ này do các nhà nghiên cứu tại Đại học Mahidol phát triển, sử dụng các sợi cellulose được chiết xuất từ lá dứa.
Loại nhựa sinh học này được ứng dụng trong các sản phẩm như phụ tùng xe hơi. Còn da nhân tạo, được tạo ra bằng cách pha trộn với cao su tự nhiên, đang được phát triển thông qua sự hợp tác cùng các thương hiệu địa phương chuyên sản xuất giày, túi xách và các phụ kiện khác.
Công ty có kế hoạch mở rộng công suất tại nhà máy ở tỉnh Nakhon Pathom, với mục tiêu tăng gấp ba lần sản lượng, đạt 900 mét vuông da nhân tạo mỗi tháng vào cuối năm nay.
“Da nhân tạo thường được làm từ các vật liệu có nguồn gốc dầu mỏ, nhưng bằng cách tận dụng hiệu quả phế phẩm, chúng tôi hy vọng có thể mang đến một giải pháp cho cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng hiện nay”, nhà sáng lập kiêm CEO Sorn Duangsuwan chia sẻ.
Việc sản xuất vật liệu từ phế phẩm nông nghiệp trong nước giúp dễ dàng vượt khủng hoảng tài nguyên. Tận dụng phế phẩm để thay thế các sản phẩm từ dầu mỏ cũng có thể làm giảm chi phí nông nghiệp và cắt giảm lượng khí thải nhà kính.
Các sản phẩm như da nhân tạo làm từ lá dứa của Evergen cũng có tiềm năng thâm nhập vào thị trường sản phẩm thuần chay (vegan) đang ngày càng phát triển, đặc biệt là ở Châu Âu và Mỹ.
Theo công ty nghiên cứu Spherical Insights của Ấn Độ, thị trường công nghệ nông nghiệp (agri-tech) toàn cầu được dự báo sẽ tăng trưởng với tốc độ bình quân 13%/năm trong giai đoạn từ 2022 đến 2032, đạt quy mô 75,87 tỉ đô la.
Thách thức về nguồn vốn
Tuy nhiên, việc gọi vốn vẫn là một bài toán khó. Theo báo cáo của nền tảng truyền thông về khởi nghiệp DealStreetAsia (trụ sở tại Singapore), số lượng các khoản đầu tư vào startup Đông Nam Á trong năm 2025 đã giảm gần 30% so với năm trước, rơi xuống mức thấp nhất trong 6 năm qua.
Ông Yukihiro Maru, Tổng giám đốc tập đoàn Leave a Nest (trụ sở tại Tokyo) – đơn vị chuyên hỗ trợ các startup công nghệ chuyên sâu (deep-tech), nhận định dòng vốn chảy vào lĩnh vực công nghệ nông nghiệp nói riêng cũng đã chậm lại.
“Khi cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng kéo dài, một số nhà đầu tư tại Nhật Bản đang bắt đầu tích cực thúc đẩy các thương vụ đầu tư và mua lại những công ty trong lĩnh vực này”, ông Maru nói.
Theo Nikkei Asia, Qarbotech, Evergen Technologies
Ricky Hồ / BSA Media
