Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng nền tảng quản trị toàn diện, trong đó văn hóa doanh nghiệp được xem là yếu tố cốt lõi cho phát triển bền vững, Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA) phối hợp cùng Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao tổ chức lớp tập huấn chuyên đề “Văn hóa doanh nghiệp”, diễn ra cả ngày 27/5.
Chương trình đồng thời hướng đến việc hỗ trợ các doanh nghiệp chuẩn bị năng lực tham gia Dự án Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 ở cả bảng A và bảng B.
Diễn giả của chương trình là Nguyễn Thị Vân Anh. Với cách dẫn dắt cởi mở, gần gũi, bà không bắt đầu bằng những lý thuyết khô cứng mà đi từ các câu chuyện đời thường, liên tục đặt ra những câu hỏi để người tham dự tự nhìn lại doanh nghiệp của mình.
Ngay phần mở đầu, bà nhấn mạnh rằng nhiều người khởi nghiệp hiện nay chỉ tập trung vào mục tiêu “kiếm tiền”, trong khi điều quan trọng hơn là xác định doanh nghiệp tồn tại để phục vụ ai và tạo ra giá trị gì cho xã hội. Theo bà Vân Anh, văn hóa doanh nghiệp không thể hình thành nếu thiếu một “sứ mệnh” rõ ràng.
“Muốn xây dựng văn hóa doanh nghiệp thì trước tiên tất cả mọi người phải cùng chia sẻ một sứ mệnh. Khi xác định được sứ mệnh, doanh nghiệp mới xây dựng được đội ngũ lãnh đạo, rồi từ đó mới hình thành văn hóa doanh nghiệp”, bà Vân Anh chia sẻ.
Trong buổi tập huấn, nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp đã thẳng thắn nói về những khó khăn thực tế trong quá trình vận hành. Đại diện một doanh nghiệp rau sạch tại Long An cho biết đơn vị liên tục gặp khó trong tuyển dụng vì lao động không phù hợp với công việc nông nghiệp. Một doanh nghiệp dược liệu thì thừa nhận nhân sự “ra vào liên tục” do chưa xây dựng được môi trường làm việc ổn định. Trong khi đó, nhiều startup trong lĩnh vực tái chế, đặc sản hay nông sản chế biến mong muốn hiểu rõ “văn hóa doanh nghiệp là gì” trước khi mở rộng quy mô.
Trong số các học viên tham dự, nhiều người sẽ tham gia cuộc thi Dự án Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12. Chị Trần Lê Quỳnh Diễm cho biết bản thân đã hiểu khái niệm văn hóa doanh nghiệp nhưng chưa thực sự ứng dụng hiệu quả vào thực tế vận hành.
“Mình muốn nhìn lại toàn bộ văn hóa doanh nghiệp của mình để tìm cách ứng dụng phù hợp hơn, từ đó có thể tìm được những người đồng điệu về giá trị và cùng nhau đi đường dài”, chị Diễm chia sẻ.
Một trong những câu chuyện gây nhiều xúc động tại lớp học là phần chia sẻ của bà Đặng Thị Mai Loan. Theo bà, điều bà luôn mong muốn là lớp trẻ hôm nay, bên cạnh việc tìm kiếm những hướng đi mới để phát triển kinh tế, vẫn biết quay về với những giá trị truyền thống của quê hương.
Từ cây dừa, gáo dừa quen thuộc của miền Tây, bà và cộng sự đã sáng tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ mang hơi thở hiện đại. Không dừng lại ở đó, bà còn phát triển thêm các dòng bánh từ dừa để thích nghi với nhu cầu thị trường.
Bà Loan kể rằng sau giai đoạn dịch bệnh, doanh nghiệp rơi vào thời điểm rất khó khăn, đặc biệt là việc giữ chân lao động. Chính lúc đó, bà nghĩ ra các sản phẩm bánh tét và bánh dừa kích thước nhỏ, đa dạng mẫu mã để tạo thêm việc làm cho thợ, duy trì hoạt động sản xuất và giữ nghề truyền thống.
“Những sản phẩm đó không chỉ để ăn mà còn gợi lại ký ức tuổi thơ. Chính những điều tưởng chừng giản dị ấy đã giúp doanh nghiệp của tôi vượt qua giai đoạn khó khăn nhất”, bà Loan nói.
Năm nay, bà Loan tiếp tục đăng ký ba dự án trong cuộc thi Dự án Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 dành cho ba nhóm sinh viên, với mong muốn truyền cảm hứng và đồng hành cùng các bạn trẻ trên hành trình khởi nghiệp từ giá trị bản địa.
Từ các câu chuyện thực tế, bà Vân Anh phân tích sự khác nhau giữa “tư duy lúa nước” và “tư duy công nghiệp”. Theo bà, nhiều doanh nghiệp Việt vẫn đang vận hành theo kiểu rời rạc, thiếu ghi chép, thiếu đo lường và dễ đổ lỗi khi xảy ra vấn đề. Trong khi đó, tư duy công nghiệp đòi hỏi tính hệ thống, dữ liệu rõ ràng, quy trình cụ thể và trách nhiệm cá nhân.
“Doanh thu giảm cũng không biết nguyên nhân, chi phí tăng cũng không biết vì sao, rồi cuối cùng là đổ lỗi cho nhau. Đó là tư duy rời rạc”, bà nhận định.
Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc ứng dụng AI trong quản trị doanh nghiệp. Theo bà Vân Anh, AI không phải điều gì quá xa vời; quan trọng nhất vẫn là tư duy của con người và cách đặt câu hỏi.
“AI chỉ làm đúng theo cách mình nghĩ. Nếu mình nghĩ chưa rõ thì AI cũng không thể cho ra kết quả đúng”, bà Vân Anh nhấn mạnh.
Ngoài phần trao đổi, các học viên còn được chia nhóm thực hành xây dựng “sứ mệnh doanh nghiệp” theo công thức: doanh nghiệp tồn tại để tạo ra giá trị gì, cho ai và bằng cách nào. Đây được xem là nền tảng đầu tiên trước khi xây dựng văn hóa, chiến lược nhân sự hay hệ thống quản trị.
Không khí lớp học diễn ra sôi nổi với nhiều chia sẻ thực tế từ các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm, thủ công mỹ nghệ, dược liệu, tái chế và sản xuất.
Bà Vân Anh cũng nhấn mạnh rằng xây dựng văn hóa doanh nghiệp không chỉ dừng ở khẩu hiệu mà phải được thể hiện qua từng quy trình vận hành, cách lãnh đạo và thái độ làm việc mỗi ngày. Theo bà, nhiều doanh nghiệp SME hiện gặp khó khăn không phải vì thiếu sản phẩm hay thị trường, mà vì thiếu một hệ giá trị chung để đội ngũ cùng hướng đến.
Bà Vân Anh cũng đặc biệt đề cao vai trò của người lãnh đạo với hai phẩm chất cốt lõi là sự khiêm tốn và ý chí thực thi mạnh mẽ. Người lãnh đạo cần đặt mục tiêu phát triển doanh nghiệp lên trên hào quang cá nhân, đồng thời kiên định với các tiêu chuẩn, kỷ luật và giá trị cốt lõi. Bên cạnh đó, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải chú trọng xây dựng đội ngũ chuyên nghiệp, từ tuyển dụng, đào tạo, hội nhập đến cơ chế đánh giá và ghi nhận nhân sự.
Thông điệp xuyên suốt được bà Vân Anh chia sẻ là: “Con người đi trước – công việc theo sau”. Khi văn hóa đủ rõ ràng và đội ngũ cùng chia sẻ một tinh thần chung, doanh nghiệp sẽ tạo được sức mạnh nội lực để phát triển dài hạn, thích ứng tốt với thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Một số hình ảnh:
