- Các trung tâm dữ liệu lậu ở thủ đô Bangkok đang gây lo ngại.
- Nhà chức trách đang tập trung điều tra hai vấn đề chính: tính pháp lý và nạn tàng trữ nhiên liệu phát điện. Bên cạnh các ảnh hưởng về môi trường, điều kiện sống (điện, nước, ô nhiễm môi trường…) và chuyển giao công nghệ.
- Làn sóng FDI đổ vào Thái Lan vượt mốc 40,5 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng 80% so với cùng kỳ, theo Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BOI).
- Số dự án chiếm 75% với tổng giá trị hơn 76%, khoảng 33 tỷ USD.
Chính phủ đang tập trung điều tra một số trung tâm dữ liệu chưa được cấp phép tại Bangkok. Nhà chức trách đang kiểm tra hồ sơ pháp lý của các cơ sở, nghi vấn tàng trữ nhiên liệu để phát điện và các mối liên hệ tiềm ẩn với nhà đầu tư nước ngoài. Hiện chưa có nhà điều hành nào bị nêu tên và cuộc điều tra cũng chưa kết luận bất kỳ cá nhân hay công ty nào vi phạm pháp luật.
Phát biểu hôm 1-9 tại một sự kiện ở Đại học Prince of Songkhla, Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Xã hội Số (DES) Thái Lan, ông Chaichanok Chidchob, không tiết lộ số lượng trung tâm liên quan và nói sẽ công bố con số cụ thể sau khi nhận được báo cáo tổng hợp. Ông xác nhận có một số địa điểm đang hoạt động và một vài cơ sở trong số đó còn cung cấp các dịch vụ khác, The Nation tường thuật.
Hai vấn đề trọng tâm
Nhà chức trách đang tập trung vào hai vấn đề chính: tính pháp lý và trữ nhiên liệu để tự phát điện.
Ông Chaichanok nói một số cơ sở dường như đã được chuyển đổi từ các mô hình kinh doanh không còn sinh lời hoặc kém hiệu quả sang các hoạt động của nền kinh tế số trong tương lai. Các nhà điều tra sẽ cần xác định cách thức và lý do diễn ra từng quá trình chuyển đổi này.
Nhà chức trách cũng tiến hành kiểm tra nạn tàng trữ nhiên liệu để chạy máy phát điện. Những dấu hiệu ban đầu cho thấy nhiên liệu có thể đã được lưu trữ, nhưng giới chức vẫn chưa nắm rõ số lượng cụ thể. Các nhà điều tra cũng phải xác định xem việc lưu trữ này có tuân thủ các luật và quy định liên quan về an toàn. Ông không nói rõ loại nhiên liệu, nơi lưu trữ hay thiết bị phát điện nào đang được sử dụng.
Cuộc điều tra sẽ xem xét thời điểm thành lập của từng trung tâm dữ liệu và các quy định có hiệu lực vào thời điểm đó. Ông Chaichanok cho biết chính quyền sẽ phải cân nhắc cách thức xử lý nếu có bất kỳ cơ sở nào bắt đầu hoạt động trước khi các quy định hiện hành được ban hành.
Khả năng có sự tham gia của yếu tố nước ngoài cũng đang được điều tra. Ông cho biết rất có thể các tập đoàn nước ngoài có liên hệ với một số địa điểm, nhưng nhấn mạnh rằng cần thêm bằng chứng trước khi đưa ra kết luận.
Tác động của các trung tâm dữ liệu lớn?
Các trung tâm dữ liệu cung cấp cơ sở hạ tầng thiết yếu cho điện toán đám mây, dịch vụ kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo, giúp lưu trữ và xử lý lượng thông tin khổng lồ thông qua các thiết bị thường hoạt động suốt ngày đêm.
Tầm quan trọng của chúng đối với nền kinh tế số đi kèm với những yêu cầu rất lớn về hạ tầng. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính một trung tâm dữ liệu chuyên về AI điển hình có thể tiêu thụ lượng điện năng tương đương với 100.000 hộ gia đình, dù nhu cầu thực tế thay đổi đáng kể tùy thuộc vào quy mô, thiết bị và khối lượng công việc của cơ sở. Vì nhu cầu này tập trung ở những địa điểm nhất định, tác động lên lưới điện địa phương có thể lớn hơn nhiều so với tỷ lệ tiêu thụ điện toàn cầu của ngành.
Hệ thống làm mát là một yếu tố quan trọng khác. Một số cơ sở sử dụng lượng nước đáng kể, đặc biệt là khi chúng dựa vào công nghệ làm mát bay hơi, nhưng mức tiêu thụ không thể đánh giá cào bằng cho tất cả các trung tâm dữ liệu. Nghiên cứu của Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley cho thấy lượng nước sử dụng cho mỗi khối lượng công việc có thể chênh lệch hơn 10.000 lần, tùy thuộc vào các yếu tố như hiệu suất máy chủ, mức độ sử dụng, công nghệ làm mát, khí hậu và mức độ cần nước của nguồn cung cấp điện.
Các cơ sở nằm gần khu dân cư hoặc cộng đồng thương mại cũng có thể bị giám sát về tiếng ồn từ quạt, máy làm lạnh, tháp giải nhiệt và máy phát điện dự phòng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết ô nhiễm tiếng ồn có thể gây khó chịu, rối loạn giấc ngủ và các rủi ro sức khỏe khác. Cho đến nay, chưa có kết quả đo lường hoặc bằng chứng nào về tiếng ồn gây hại từ các địa điểm ở Bangkok được công bố.
Máy phát điện dự phòng chạy bằng động cơ diesel, thường được bảo dưỡng để giữ cho các hệ thống quan trọng tiếp tục vận hành khi mất điện, có thể tạo ra nitrogen oxide (NOx), bụi mịn, lưu huỳnh dioxide (SO2), carbon monoxide (CO) và hydrocacbon khi hoạt động. Cuộc điều tra vẫn chưa xác định được loại máy phát điện nào đã được lắp đặt tại các cơ sở ở Bangkok hoặc liệu chúng có tạo ra khí thải không an toàn hay không.
Nhà chức trách chưa đưa ra bằng chứng cho thấy các địa điểm đang bị điều tra đã làm cạn kiệt nguồn nước địa phương, gây gián đoạn lưới điện, làm tăng hóa đơn của các hộ gia đình hay ảnh hưởng đến giá trị bất động sản lân cận.
Siết chặt quản lý
Cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh đầu tư vào trung tâm dữ liệu tại Thái Lan đang mở rộng nhanh chóng. Số liệu của chính phủ cho thấy 42 dự án đã nhận được phê duyệt xúc tiến đầu tư trong giai đoạn 2024 – 2026, với tổng giá trị khoảng 750 tỷ baht (22,5 tỷ USD).
Chính phủ đã bắt đầu tăng cường khuôn khổ sàng lọc để đánh giá các dự án trên bốn khía cạnh lớn: lợi ích cho Thái Lan, sự sẵn sàng về năng lượng, nguồn nước và các tác động môi trường.
Các quan chức cho biết những khoản đầu tư lớn vào trung tâm dữ liệu không nên đẩy chi phí điện hoặc nước sang các hộ gia đình và người dùng khác. Quá trình đánh giá cũng sẽ xem xét liệu các dự án có tạo ra việc làm kỹ thuật cao, đào tạo kỹ sư và kỹ thuật viên địa phương, đưa các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Thái Lan vào chuỗi cung ứng hay không.
Các đánh giá về môi trường đang được xây dựng để bao quát cả việc sử dụng đất, quy hoạch đô thị, phòng cháy chữa cháy, nhiệt độ, tiếng ồn và tác động đến các khu vực xung quanh. Chính phủ cũng đang nghiên cứu các biểu giá điện chuyên biệt, bảo lãnh tài chính cho việc dự trữ điện, hệ thống làm mát ít tiêu hao nước và các biện pháp quản lý nước đặc thù trong mùa khô.
Chính phủ dự kiến thành lập Ủy ban chính sách kinh doanh trung tâm dữ liệu quốc gia nhằm đặt ra các tiêu chuẩn phê duyệt dự án, cấp phép và các ủy quyền khác. Nhiệm vụ của ủy ban bao gồm đảm bảo an ninh năng lượng, giá điện công bằng, phân bổ hiệu quả nguồn nước và đất đai, an toàn công cộng, bảo mật dữ liệu và các biện pháp khắc phục những tác hại đến môi trường hoặc cộng đồng.
Ông Chaichanok cho biết số lượng địa điểm tại Bangkok, nhà điều hành, khối lượng nhiên liệu lưu trữ và khả năng sở hữu của người nước ngoài sẽ chỉ được công bố sau khi các cơ quan hoàn tất cuộc điều tra. Ông không đưa ra thời hạn cụ thể cho việc công bố các kết quả này.
Vốn nước ngoài đổ xô vào trung tâm dữ liệu và AI
Dòng vốn nước ngoài chảy mạnh vào Thái Lan trong nửa đầu 2026, với 1.299 dự án đầu tư có tổng giá trị 1.470 tỷ baht (hơn 40,5 tỷ USD), tăng 80% so với cùng kỳ năm ngoái, theo Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BOI). Trong đó, số dự án kỹ thuật số chiếm 75% tổng số đơn, với vốn đăng ký 1.120 tỷ baht (33 tỷ USD), chiếm 76% tổng FDI. Các gã khổng lồ đã tham gia làn sóng này, như Google, AWS, Microsoft và TikTok. Tháng 5-2026 là tháng kỷ lục, khi chính phủ phê duyệt danh mục hạ tầng dữ liệu khổng lồ trị giá 842 tỷ baht (24,7 tỷ USD).
Ricky Hồ / BSA Media
