Xuất khẩu dừa tươi và các sản phẩm từ dừa dự kiến đạt 1,1-1,15 tỉ đô la trong năm nay, tăng vọt 20-25%(*) so với năm trước, theo Hiệp hội Dừa Việt Nam (VCA). Điều này giúp Việt Nam đạt vị trí thứ tư trong số các nước xuất khẩu dừa ở châu Á – Thái Bình Dương và thứ năm trên thế giới.
Bốn loại cây trái mới sẽ thăng hạng “Câu lạc bộ tỉ đô”
Sầu riêng và thanh long từng đạt doanh số xuất khẩu trên 1 tỉ đô la, nhưng hai loại trái cây vua và nữ hoàng này đang đuối sức, đã và đang tụt dốc trong thời gian gần đây. Dừa cùng với dứa (thơm), chuối và chanh dây được dự báo sẽ lên hương, có mặt trong “Câu lạc bộ tỉ đô” của ngành xuất khẩu nông sản Việt Nam.
Trong nửa đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu bốn nhóm chủ lực ngành dừa đã vượt 520 triêu đô la, tăng 20% so với cùng kỳ. Những nhóm sản phẩm chủ lực bao gồm dừa tươi, nước cốt dừa cấp đông, dầu dừa thô, thực phẩm và mỹ phẩm từ dừa, thủ công mỹ nghệ, cũng như các sản phẩm phụ trợ trong nông nghiệp.
Ông Cao Bá Đăng Khoa, Tổng thư ký Hiệp hội Dừa Việt Nam (VCA) dự báo kim ngạch xuất khẩu có thể đạt 1,1-1,15 tỉ đô la trong năm 2025. Riêng dừa tươi nguyên trái sẽ vượt con số 390 triệu đô la của năm ngoái.
Thu hoạch của nông dân trồng dừa cũng khá hơn. Giá dừa tại vườn đã tăng gấp ba lần, từ mức 5.000 đồng/trái vào năm 2023 lên 15.000 đồng/trái trong quí 3-2025. Giá tốt giúp nông dân an tâm, doanh nghiệp có động lực để đầu tư cho công nghệ.
Chinh phục thị trường lớn
Trung Quốc là nước nhập khẩu dừa và sản phẩm dừa lớn nhất trên thế giới. Thị trường này chiếm 30-35% sản lượng dừa xuất khẩu của Việt Nam. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), hàng năm nước này tiêu thụ 4 tỉ trái dừa, trong đó khoảng 2,6 tỉ trái dừa tươi, còn lại là phục vụ cho chế biến. Trung Quốc chỉ có thể tự đáp ứng 10% nhu cầu này, còn lại là nhập khẩu. Indonesia, Thái Lan và Việt Nam chiếm hơn 96% nguồn nhập này.
Tháng 8-2024, Trung Quốc đã cấp phép nhập dừa tươi nguyên trái từ Việt Nam. GACC đã phê duyệt thêm 6 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói của tỉnh An Giang, mở rộng thêm cánh cửa cho dừa tươi Việt Nam.
Chủ tịch VCA nói rằng thị phần của trái dừa tươi Việt Nam tại Trung Quốc vẫn còn rất khiêm tốn. Tuy vậy, ở phân khúc chế biến sâu như nước cốt dừa, dầu dừa, sữa dừa hay dừa dùng làm nguyên liệu mỹ phẩm của Việt Nam được người tiêu dùng tại Trung Quốc và Mỹ Aưa chuộng nhờ giữ được hương thơm và vị ngọt đặc trưng.
Phát triển bền vững, có quy hoạch
Việt Nam đặt mục tiêu mở rộng diện tích trồng dừa lên từ 195.000-210.000 ha vào năm 2030, trong đó vùng Đồng bằng sông Cửu Long đạt khoảng 170.000-175.000 ha. Trong số này, ngành đặt mục tiêu hơn 30% diện tích được chứng nhận theo tiêu chuẩn GAP và được cấp mã số truy xuất nguồn gốc.
Tuy nhiên, ngành dừa vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ Thái Lan, Indonesia và Malaysia. Các vùng nguyên liệu chưa được quy hoạch, trồng quá nhiều giống, kích cỡ trái khác nha, thiếu truy xuất nguồn gốc và tuân thủ GAP còn hạn chế.
Để duy trì vị thế, ngành dừa Việt Nam cần đầu tư xây dựng thương hiệu, nâng cao năng lực chế biến, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô.
Định hướng canh tác hữu cơ, thân thiện với môi trường và tập trung vào các sản phẩm giá trị gia tăng đang là hướng đi bền vững để dừa Việt không chỉ tăng trưởng về kim ngạch mà còn khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.
Chủ tịch VCA tin rằng ngành hàng cần thay đổi toàn diện từ canh tác, chế biến đến quản lý. Các giải pháp cấp bách bao gồm xây dựng hành lang pháp lý cấm thuốc bảo vệ thực vật độc hại, nâng kiến thức của nông dân, tự động hóa và ứng dụng AI để tăng tính minh bạch.
Một trong những vấn đề then chốt là truy xuất nguồn gốc. Việc xây dựng bản đồ số vùng trồng dừa không chỉ là yêu cầu bắt buộc của thị trường quốc tế mà còn giúp doanh nghiệp quản lý chất lượng đầu vào hiệu quả hơn.
Theo Tiến sĩ Trần Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn, mô hình hợp tác xã chính là chìa khóa. Các vùng trồng quy mô lớn từ 30-50ha đang dần dịch chuyển lên Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, bắt đầu được cấp mã số vùng trồng để cung ứng ổn định cho xuất khẩu.
Ricky Hồ / BSA Media
